[bs-quote quote=”Η Tuta είναι ένα έντομο που κυρίως δοκιμάζει τους πιο αμελείς παραγωγούς και ιδιαιτέρως εκείνους που έχουν μάθει να καλλιεργούν με ‘γιουρούσια’. Στην Tuta, τελείωσε το «ραντίζω με ένα φάρμακο και ξεμπέρδεψα»” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

Η αντιμετώπιση της Tuta απαιτεί σχεδιασμό που ξεκινά πριν την καλλιέργεια: Προληπτικά μέτρα, μέτρα παρακολουθήσεως και μειώσεως του πληθυσμού και, μόνον όταν τα προηγούμενα δεν παρέχουν καλό έλεγχο, κατασταλτικά μέτρα.

Η Tuta αποτελεί μικρότερο πρόβλημα στις βιολογικές καλλιέργειες καθώς και στις υπαίθριες όπου δεν χρησιμοποιούνται εντομοκτόνα ευρέως φάσματος. Αντιθέτως, στα θερμοκήπια και τις εντατικές ‘βιομηχανικού’ τύπου καλλιέργειες μπορεί να είναι καταστροφική.

Γνωρίστε τον Εχθρό:

Είναι σημαντικό ο παραγωγός να γνωρίζει την Tuta, τον βιολογικό της κύκλο, τα σημάδια προσβολής για να μπορέσει να την αντιμετωπίσει.

Η Tuta είναι ένας μικρός σκώρος, κάπου 6 χιλιοστά, που διακρίνεται εύκολα με το γυμνό μάτι. Όμως, δραστηριοποιείται το σούρουπο και την ανατολή και, γι αυτό, διαφεύγει της προσοχής.

Την καταστροφή την κάνει η προνύμφη της (η κάμπια της) και όχι η πεταλούδα.

Ο βιολογικός κύκλος είναι πολύ σύντομος, μόλις 24 μέρες στους 27 ^oC ή 40 μέρες στους 20 ^oC. Από το αβγό, βγαίνει η κάμπια σε περίπου 4 μέρες. Τις επόμενες δύο εβδομάδες, η κάμπια θα ανοίγει στοές στα φύλλα (73%) και πολύ πιο λίγο στους καρπούς (1%).

Μετά, η κάμπια μεταμορφώνεται σε χρυσαλίδα και σε δέκα μέρες η χρυσαλίδα γίνεται ενήλικο έντομο. Να σημειώσουμε ότι συχνά η χρυσαλίδα σχηματίζεται μέσα στο έδαφος. Το θηλυκό, στην δεκαήμερη ζωή του, ζευγαρώνει αρκετές φορές και γεννά κάπου 260 αβγά.

Πώς ξεχωρίζουμε την Tuta από την Λιριόμυζα;

 

Η Tuta μοιάζει αρκετά με την Λιριόμυζα. Όμως, μπορούμε να τις διαχωρίσουμε τόσο από την μορφολογία της προνύμφης, όσο και από την εμφάνιση της προσβολής.

 

 

 

 

Η κάμπια της Tuta είναι κανονική κάμπια με κεφάλι και πόδια και έχει μια μαύρη περιοχή πίσω από το κεφάλι. Η προνύμφη της Λιριόμυζας είναι χωρίς κεφάλι και πόδια, μοιάζοντας με προνύμφη μύγας.

 

 

Οι στοές που ανοίγουν στα φύλλα μπορεί να μοιάζουν, αλλά, ενώ της Λιριόμυζας παραμένουν στρογγυλής διατομής (σχήμα τούνελ), της Tuta γίνονται πλατιές και μοιάζουν με κηλίδες. Οι απεκκρίσεις της Tuta είναι διασκορπισμένες σε όλη την στοά, ενώ της Λιριόμιζας σχηματίζουν ένα λεπτό κορδόνι καθ’ όλο το μήκος της στοάς.

Αντιμετώπιση

        I.            Προληπτικά Μέτρα

Υπαίθριες και θερμοκήπιο:

• Καταστροφή όλων των ζιζανίων γύρω από τον αγρό και, ιδιαιτέρως, αυτών τα οποία προσβάλλει η Tuta, όπως στύφνος (Solanum nigrum), στραμώνιο ή βρομόχορτο (Datura stramonium), αγριοντοματιά (Solanum elegnifolium), Nicotiana glauca και φυτά-εθελοντές από όλα τα καλλιεργούμενα σολανώδη (τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα) και τον καπνό.
• Η χρήση μαύρης εδαφοκαλύψεως βοηθά σε πολλά, αλλά και στην μείωση των ατόμων Tuta από το έδαφος.
• Καλό είναι η καλλιέργεια της τομάτας να περιβάλλεται από καλλιέργειες που δεν προσβάλλει η Tuta, όπως μαρούλια, λάχανα, σιτηρά, κλπ.
• Μία εβδομάδα πριν το φύτεμα, εγκατάσταση παγίδων για τον έλεγχο των πληθυσμών της Tuta, 4-5 παγίδες ανά στρέμμα. Οι παγίδες πρέπει να παραμένουν ενεργές καθ’ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας.
• Το πιο σημαντικό: προμηθευόμαστε φυτά από σοβαρές φυτωριακές μονάδες που εγγυώνται σπορόφυτα χωρίς προσβολή από Tuta.

Θερμοκήπια:

• Στα θερμοκήπια, φροντίζουμε να κλείσουμε όλες τις τρύπες και να εγκαταστήσουμε δίκτυα για τα έντομα.
• Αν μπορούμε, κρατάμε κλειστό το θερμοκήπιο 4-6 εβδομάδες, χωρίς ζιζάνια, ώστε να ανέβει η θερμοκρασία και να πεθάνουν οι τούτες.
• Μία εβδομάδα πριν την φύτευση, σκονίζουμε καλά το θερμοκήπιο, χώμα και σκελετό, με θειάφι (αυτό βοηθά και στην καταπολέμηση του τετράνυχου) (στα πλαστικά θερμοκήπια υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η ζωή του πλαστικού )

      II.            Μέτρα Παρακολουθήσεως και Ελέγχου

Μέτρα Παρακολουθήσεως:

• Ελέγχουμε τακτικώς τις παγίδες. Μόλις εντοπίσουμε περισσότερα άτομα Tuta, εφαρμόζουμε τα μέτρα προλήψεως (πιο κάτω).

Καλλιεργητικές τεχνικές:

• Όσο η προσβολή είναι σε χαμηλό επίπεδο και ειδικώς στην αρχή της καλλιεργείας, πρέπει πολύ συχνά να περνά κάποιος με μία μαύρη σακούλα όπου να βάζει τα προσβεβλημένα φύλλα και καρπούς. Στην συνέχεια, η σακούλα ερμητικώς κλειστή να τοποθετείται στον ήλιο επί μία εβδομάδα, ώστε να σκοτωθούν όσα άτομα ή προνύμφες είναι μέσα.
• Συστηματική καταστροφή των ζιζανίων μέσα και γύρω από την καλλιέργεια συνεχώς.

Μέτρα Ελέγχου του Πληθυσμού:

• Τακτικά εβδομαδιαία σκονίσματα με θειάφι, ακόμα και χωρίς προσβολή.
• Μόλις εμφανιστούν περισσότερα άτομα Tuta στις παγίδες ξεκινάμε εβδομαδιαία ραντίσματα με Βάκιλο και Azadirachtin (λάδι Neem).

[bs-quote quote=”Οι κάμπιες βγαίνουν από τις στοές τους αρκετές φορές στην διάρκεια της ζωής τους. Τότε είναι που είναι ευαίσθητες στον βάκιλο. Γι αυτό απαιτούνται εβδομαδιαίοι ψεκασμοί)” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

    III.            Κατασταλτικά μέτρα

Αν, για κάποιο λόγο, μας ξεφύγει η προσβολή, θα χρειασθεί να ραντίσουμε με εντομοκτόνα για να την ελέγξουμε.

Στην επιλογή του εντομοκτόνου, πρέπει να πάρουμε υπ’ όψιν τους φυσικούς εχθρούς της Tuta, που κυρίως ανήκουν στην οικογένεια ημιπτέρων Miriidae. Οι κυριότεροι εχθροί είναι ημίπτερα των ειδών Nesidiocoris και Macrolophus.

Πάντα μπορούμε να ενισχύσουμε τον φυσικό πληθυσμό εγκαθιστώντας τεχνητούς πληθυσμούς σε περισσότερες εφαρμογές, συνολικώς περίπου 2.000 άτομα ανά στρέμμα.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ακόλουθα εντομοκτόνα, τα οποία έχουν άδεια για τομάτα και έχουν μικρή επίπτωση στα ωφέλιμα Miriidae:

• Spinosad (LASER 480 SC): 2 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10 ημερών.
• Indoxacarb (STEWARD 30 WG ή BOLERO 30 WG): Μέχρι 3 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10-14 ημερών

Μετά το ράντισμα, επιθεωρούμε την καλλιέργεια για σημάδια αποτελεσματικότητος των εντομοκτόνων (νεκρές Tuta και καθαρό νέο φύλλωμα).

Μόλις ελεγχθεί η προσβολή, επανερχόμαστε στα προληπτικά εβδομαδιαία ραντίσματα με βάκιλο και αζαντιραχτίνη και, εφ’ όσον οι συνθήκες επιτρέπουν, θειαφίσματα.

[bs-quote quote=”Σε καμία περίπτωση δεν χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα που δεν προορίζονται για αγροτική χρήση (πχ υγειονομικής σημασίας)!

Τα υπολείμματα στην καλλιέργεια είναι επικίνδυνα και θα οδηγήσουν σε σοβαρές κυρώσεις!” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

Υπάρχουν πολλών μορφών παγίδες για την Touta. Οι καλύτερες συνδυάζονται με φερομόνες, που είναι σεξουαλικές ορμόνες της Touta, οι οποίες προσελκύουν τα αρσενικά κάνοντάς τα να νομίζουν ότι στην παγίδα βρίσκονται θηλυκά έτοιμα για ζευγάρωμα.

Στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου, όταν ο πληθυσμός της Touta είναι σε χαμηλά επίπεδα, οι παγίδες συλλαμβάνοντας τα αρσενικά, καθυστερούν πολύ την αύξηση του πληθυσμού και άρα τις ζημιές στην φυτεία.

Πολλοί παραγωγοί παραβλέπουν αυτό και εγκαθιστούν τις παγίδες όταν έχει εκδηλωθεί η προσβολή. Τότε, όμως, οι παγίδες είναι λιγότερο αποτελεσματικές. Βεβαίως, στα κλειστά θερμοκήπια, καθώς μία παγίδα μπορεί να πιάνει 300 άτομα την ημέρα, μπορεί να είναι αρκετά αποτελεσματικές, αρκεί να υπάρχουν 5 και πάνω παγίδες στο στρέμμα.

[bs-quote quote=”Φαίνεται ότι τα βέλτιστα χρώματα για τις παγίδες είναι το λευκό και το κόκκινο.” style=”style-18″ align=”center”][/bs-quote]

Οι καλύτερες παγίδες αποτελούνται από μικρές λεκάνες, όπου τοποθετείται μίγμα νερού και απορρυπαντικού ή ελαίου για να πνίγονται οι τούτες. Στο κέντρο των παγίδων εξέχει μία πλαστική προεξοχή, στην οποία τοποθετείται η φερομόνη.

Παγίδες με φως και φερομόνη

Ο πιο εξελιγμένος τύπος παγίδας (τύπου Ferolite) έχει στο κέντρο της λεκάνης ένα μικρό φως που εκπέμπει στο σωστό μήκος κύματος για να προσελκύει τις τούτες το βράδυ, όταν είναι δραστήριες. Εννοείται ότι και εδώ υπάρχουν δύο μικρά δοχεία για να τοποθετείται η φερομόνη. Η παγίδα Ferolite είναι η μόνη που συλλαμβάνει και θηλυκά έντομα ελέγχοντας ακόμα πιο αποτελεσματικά την προσβολή.

[bs-quote quote=”Σημαντικό: ανανεώνουμε την φερομόνη κάθε 6 εβδομάδες!” style=”style-18″ align=”right”][/bs-quote]

Πώς τις χρησιμοποιούμε

Αν θέλουμε μόνον να παρακολουθούμε τον πληθυσμό της Tuta, τότε φθάνουν 2 παγίδες το στρέμμα. Αν θέλουμε, με την  παγίδευση, να καθυστερήσουμε ή να ελέγξουμε την προσβολή, τότε χρειάζονται 4 ή 5 παγίδες και πάνω στο στρέμμα.

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι παγίδες που τοποθετούνται στο έδαφος πιάνουν πιο πολλά έντομα από αυτές που τοποθετούνται σε ύψος 0,5 ή 1 μέτρου. Επίσης, οι παγίδες που βρίσκονται στο κέντρο ή στην νότια πλευρά της καλλιέργειας πιάνουν πιο πολλά έντομα.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε να γεμίζουμε την λεκάνη της παγίδας με μίγμα νερού και απορρυπαντικού ή ελαίου, ώστε να πνίγονται τα έντομα που πέφτουν μέσα.  Σημαντικό είναι να ανανεώνουμε την φερομόνη κάθε 6 εβδομάδες.

Στην Βραζιλία, το όριο για ράντισμα με εντομοκτόνα τοποθετείται στο όταν συλλαμβάνονται περίπου 45 άτομα Tuta την ημέρα σε κάθε παγίδα, ενώ στην Χιλή το όριο έχει τοποθετηθεί στα 100 άτομα την ημέρα σε κάθε παγίδα.