Οι τομάτες είναι ίσως η πιο κερδοφόρα καλλιέργεια, αρκεί να προσεχθεί η επιλογή της ποικιλίας (υβρίδιο ή απλή). Υπάρχουν πολλές ποικιλίες κατάλληλες για διαφορετικές συνθήκες και διαφορετικές αγορές. Δεν κάνουν όλες για παντού.

Οι ποικιλίες της ντομάτας είναι όπως τα αυτοκίνητα: κάποια είναι τα καλύτερα για αυτοκινητοδρόμους, κάποια για την πόλη και κάποια για εκτός δρόμου. Τα πολύ γρήγορα, για τους αυτοκινητοδρόμους, δεν κάνουν για εκτός δρόμου κλπ. Κάποια αυτοκίνητα, προσπαθούν να συνδυάσουν καλές συμπεριφορές εδώ κι εκεί. Μπορεί να πουλάνε πιο πολύ, αλλά δεν είναι τα καλύτερα ούτε εδώ, ούτε εκεί.

Ο παραγωγός, όμως, όταν επιλέγει ντομάτα, θέλει την καλύτερη για τις δικές του συνθήκες. Δεν θέλει μία που να ταιριάζει παντού.

Ποια είναι, λοιπόν, τα κριτήρια για την επιλογή ποικιλίας τομάτας; Τρία είναι τα βασικά:

1. Ποιότητα και χαρακτηριστικά του καρπού.
2. Πού θα καλλιεργηθεί; Στην ύπαιθρο, σε ψυχρό τούνελ ή σε θερμοκήπιο;
3. Αναρριχώμενη ή χαμηλή.

Ποιότητα και χαρακτηριστικά του καρπού:

Στο θέμα ποιότητα του καρπού, οι προτιμήσεις του παραγωγού, των εμπόρων και των καταναλωτών διαφέρουν.

Οι καταναλωτές ενδιαφέρονται για την γεύση, την γλυκύτητα και το άρωμα, όπως και για συνεκτικούς καρπούς.

Οι έμποροι και οι παραγωγοί ζητούν ομοιομορφία και μεγάλη διάρκεια ζωής.

Εννοείται ότι εδώ εντάσσουμε και τις προτιμήσεις για το σχήμα και το μέγεθος του καρπού. Θέλουμε μεγάλη ντομάτα, μεσαία, τύπου βιομηχανίας (Saladette) ή ντοματίνια, στρογγυλά ή τύπου βελανίδι;

Επίσης, πλέον, έχει σημασία και το χρώμα. Οι καταναλωτές συνηθίζουν σιγά σιγά ότι οι ντομάτες έρχονται σε διάφορα χρώματα, εκτός από το κόκκινο: ροζ, κίτρινο, μαύρο, παρδαλό κλπ.

Ύπαιθρος, ψυχρό τούνελ ή θερμοκήπιο;

Οι ντομάτες για το θερμοκήπιο είναι κυρίως ντομάτες επιλεγμένες να αντέχουν σε ασθένειες που εκδηλώνονται στα θερμοκήπια, όπως η κλαδοσπορίαση (Fulvia fulvum), που είναι πιο σπάνιες στις υπαίθριες καλλιέργειες. Επίσης, οι ντομάτες θερμοκηπίου είναι επιλεγμένες να αποδίδουν τα μέγιστα σε συνθήκες ελεγχόμενης θερμοκρασίας και υγρασίας.

Κάποιες από αυτές τις ντομάτες θερμοκηπίου είναι πιο ανθεκτικές και αποδίδουν καλά και στις λιγότερο ελεγχόμενες και πιο ευμετάβλητες συνθήκες στα ψυχρά τούνελ. Πολλές, αλλά όχι όλες.

Στην ύπαιθρο, οι ντομάτες αντιμετωπίζουν πιο πολλούς εχθρούς και ασθένειες από ό,τι στο θερμοκήπιο. Όμως, λόγω του μεγαλύτερου αερισμού, γλυτώνουν από πολλές ασθένειες που ευνοούνται από την αυξημένη υγρασία, ειδικώς στα ψυχρά τούνελ. Έτσι, οι υπαίθριες ντομάτες πρέπει να είναι πιο ανθεκτικές, αλλά και να έχουν μεγαλύτερο σθένος στην ανάπτυξη καθώς οι συνθήκες είναι πιο σκληρές από ό,τι οι ελεγχόμενες σε ένα μοντέρνο θερμοκήπιο.

Αναρριχώμενη ή χαμηλή;

Οι αναρριχώμενες ντομάτες τείνουν να παράγουν περισσότερο καρπό. Επίσης, καθώς έχουν περισσότερη φυλλική επιφάνεια ανά καρπό, τείνουν να παράγουν πιο εύγευστες ντομάτες. Οι αναρριχώμενες τείνουν να έχουν τρία ή περισσότερα φύλλα ανά σταυρό, ενώ οι χαμηλές δύο ή λιγότερα.

Ο κύριος λόγος για να καλλιεργήσουμε χαμηλές ντοματιές, είναι η λιγότερη εργασία που απαιτείται για την ίδια παραγωγή. Οι αναρριχώμενες απαιτούν συνεχώς βλαστολόγημα, κλάδεμα και εργασίες στήριξης, ενώ οι χαμηλές χρειάζονται βλαστολόγημα και ξεφύλλισμα μόνον πριν τον πρώτο σταυρό (ασχέτως αν πολλοί το παραλείπουν).

Με τις χαμηλές ντοματιές, μπορούμε να πετύχουμε, επίσης και συγκεντρωμένη παραγωγή, σε μία ή δύο δόσεις, αν αυτό εξυπηρετεί εμπορικά.

Σύνοψη

Κατ΄ αρχάς, ο παραγωγός πριν επιλέξει την ποικιλία (υβρίδιο ή όχι) της ντομάτας που θα καλλιεργήσει, θα πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει τον τύπο της ντομάτας που ζητά η αγορά του. Μεγάλη, μεσαία ή μικρή. Κόκκινη ή ροζ ή κίτρινη ή μαύρη. Τι σχήμα θέλει η αγορά; Θέλει συγκεντρωμένη παραγωγή ή παραγωγή διαρκείας;

Πολλές φορές, ο παραγωγός μπορεί να θέλει να παραγάγει περισσότερους τύπους ντομάτας για να προσελκύσει περισσότερους πελάτες.

Από εκεί και πέρα, ο παραγωγός γνωρίζει πού θα καλλιεργήσει την ντομάτα του, σε θερμοκήπιο, ψυχρό τούνελ ή ύπαιθρο. Κάποιοι παραγωγοί ίσως έχουν επιλογή. Άλλοι δεν έχουν.

Δεν θα πρέπει να επιλέξει χωρίς έρευνα μία καλή ντομάτα θερμοκηπίου για καλλιέργεια σε ψυχρό τούνελ ή ύπαιθρο: μπορεί η παραγωγή να είναι απογοητευτική.

Οι χαμηλές ντομάτες, συνήθως θα πάνε καλά και σε θερμοκήπιο και σε ψυχρό τούνελ. Το πλεονέκτημα είναι ότι χρειάζονται πολύ λιγότερη εργασία. Όμως, η παραγωγή θα είναι πολύ μικρότερη από τις αναρριχώμενες ντομάτες. Αν, όμως, δεν υπάρχει διαθέσιμη αρκετή εργασία ή η παραγωγή πρέπει να τελειώσει γρήγορα, διότι πχ ακολουθεί άλλη καλλιέργεια, οι χαμηλές ντομάτες μπορεί να είναι μία επιλογή.

Αν ο παραγωγός έχει εμπειρία από τις ντομάτες, οφείλει, τουλάχιστον σε ποσοστό 80% να βάλει ξανά την ποικιλία που γνωρίζει. Στο υπόλοιπο 20% ας βάλει ποικιλίες από τις οποίες θα επιλέξει τα επόμενα χρόνια, αφού τις γνωρίσει τουλάχιστον για δύο έτη.

Αν δεν έχει καλλιεργήσει ο ίδιος, μια καλή αρχή είναι να δει τι καλλιεργούν στην περιοχή του, σε ίδιες όμως συνθήκες. Αλλιώς, ας δει τι καλλιεργείται στις ίδιες συνθήκες σε παρόμοιες κλιματικώς περιοχές. Ο παραγωγός στην Καβάλα δεν θα κοιτάξει τι καλλιεργείται στην Ιεράπετρα.

Η τομάτα είναι ένα φυτό που θέλει πλούσιο χώμα και αρκετή λίπανση. Πάντα αποδίδει καλύτερα όταν ο παραγωγός της παρέχει άφθονα θρεπτικά στοιχεία σε όλη την διάρκεια της καλλιέργειας.

Αυτό το σημείωμα, σκοπό έχει να δώσει κάποιες γενικές αρχές για την λίπανση της τομάτας. Σε κάθε περίπτωση, ο επαγγελματίας παραγωγός, πρέπει να βασισθεί σε ανάλυση εδάφους και τις συμβουλές του γεωπόνου – τεχνικού του συμβούλου.

Οι Ανάγκες της Ντομάτας σε λίπασμα:

Στην τομάτα, μπορούμε να διακρίνουμε 4 περιόδους με διαφορετικές ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία:

1. Από την φύτευση μέχρι το δέσιμο του πρώτου σταυρού (περίπου 4 εβδομάδες) υπάρχει μικρή ζήτηση για αφομοίωση θρεπτικών στοιχείων.
2. Μετά και μέχρι τον σχηματισμό της τελευταίας ταξιανθίας (στην περίπτωση που καλλιεργούμε ως τον 13^ο σταυρό: περίπου 9 εβδομάδες) και την συλλογή των φρούτων των πρώτων σταυρών, υπάρχει μεγάλη ζήτηση αζώτου και φωσφόρου και πολύ μεγάλη ζήτηση καλίου.
3. Ακολούθως και μέχρι το 85% της συλλογής, περίπου 5 εβδομάδες, η ζήτηση για κάλιο είναι μικρή, κανονική για τον φωσφόρο και μεγάλη ζήτηση για άζωτο, ασβέστιο και μαγνήσιο.
4. Μέχρι το τέλος της καλλιεργείας, κάπου άλλες 2 εβδομάδες, καθώς σταματά η δημιουργία ξηρής μάζας, σταματά η ζήτηση για θρεπτικά στοιχεία. Μόνο ο φωσφόρος απορροφάται σε κανονικά επίπεδα, ενώ υπάρχει μεγάλη ζήτηση για ασβέστιο.

Προφανώς, υπάρχουν μικρές διαφορές στην διάρκεια αυτών των φάσεων αναλόγως αν πρόκειται για αναρριχώμενη ή χαμηλή ντομάτα.

Οργανική Ουσία

Η ντομάτα αποδίδει καλύτερα σε εδάφη πλούσια σε οργανική ουσία. Αν είναι δυνατόν, σκορπίστε 5 εκατοστά από κομπόστ ή άλλη αντίστοιχη οργανική ύλη και ενσωματώστε την στα πάνω 10-15 cm του εδάφους.

Στην περίπτωση της αγελαδινής κοπριάς, συνιστάται να αποφεύγονται ποσότητες άνω των 4 τόνων το στρέμμα για να αποφευχθούν υπερβολικές ποσότητες αζώτου.

Εννοείται ότι σε υπαίθρια καλλιέργεια συνιστάται και δίνει καλά αποτελέσματα μία επίσπορη χλωρή λίπανση που θα ενσωματωθεί ένα μήνα πριν την φύτευση. Σε αυτήν την περίπτωση θα χρειασθεί λίγο επιπλέον νιτρικό άζωτο, καθώς αναλώνεται πολύ από τους μικροοργανισμούς που αποδομούν την χλωρή λίπανση.

Τα επιμέρους θρεπτικά στοιχεία

1.      Άζωτο

Από την έναρξη της καρποδέσεως, η ζήτηση είναι πολύ μεγάλη και βαίνει μειούμενη προς το τέλος.

Η χορήγηση πολύ μεγάλων ποσοτήτων οδηγεί τα φυτά σε βλαστητική ανάπτυξη και μειωμένη καρποφορία.

Η μορφή του αζώτου μας βοηθά να ελέγξουμε την ανάπτυξη των φυτών. Όταν το νιτρικό άζωτο είναι πάνω από 75% του συνολικού, τα φυτά αναπτύσσονται συμπαγώς, με μικρότερα μεσογονάτια και με ωραίο σκούρο πράσινο χρώμα. Το αμμωνιακό άζωτο (και η ουρία) κάνουν τα φυτά να αναπτύσσονται με μεγάλα μεσογονάτια και ανοιχτοπράσινο χρώμα.

Ο παραγωγός μπορεί να παίζει ανάμεσα στις δύο μορφές του αζώτου, αναλόγως την ανάπτυξη που θέλει να δώσει στην φυτεία.

2.      Φωσφόρος

Τα φρούτα της τομάτας περιέχουν περισσότερο από 75% του συνολικού φωσφόρου.

Οι σημαντικές δόσεις φωσφόρου ευνοούν το ριζικό σύστημα και την πρωιμότητα. Ο περισσότερος φωσφόρος πρέπει λοιπόν να δίνεται στην αρχή της καλλιέργειας.

Εάν η θερμοκρασία του εδάφους είναι χαμηλή, παρεμποδίζεται η πρόσληψη φωσφόρου και γι αυτό τα κρυωμένα φυτά παρουσιάζουν το χαρακτηριστικό μωβ χρώμα της ελλείψεως φωσφόρου.

3.      Κάλιο

Πολλοί θεωρούν ότι το κάλιο βελτιώνει την ποιότητα, την γεύση και τον χρωματισμό. Βοηθά και το ριζικό σύστημα, όπως ο φωσφόρος.

Η τομάτα χρειάζεται περισσότερο κάλιο τις βραχείες ημέρες του χρόνου, 2 ή 3 φορές περισσότερο από όσο άζωτο.

Η έλλειψη καλίου μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα χρωματισμού στους καρπούς. Η περίσσεια σε έλλειψη Μαγνησίου.

4.      Μαγνήσιο

Μία καλή λίπανση με Μαγνήσιο βοηθά να είναι πιο σφικτοί οι καρποί.

5.      Ασβέστιο

Η έλλειψη ασβεστίου, μπορεί να οδηγήσει στην ξηρή κορυφή της τομάτας.

Την έλλειψη ασβεστίου την αντιμετωπίζουμε με ράντισμα 4 g ανά λίτρο άνυδρου χλωριούχου καλίου ή 7,5 έως 10 g ανά λίτρο νιτρικού ασβεστίου.

Φυλλοδιαγνωστική

Ο ακόλουθος πίνακας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση των επιπέδων των θρεπτικών στοιχείων της καλλιεργείας μας.

Φυσιολογικά επίπεδα και τροφοπενίες θρεπτικών στοιχείων

ADAS “Diagnosis of Mineral Disorders in Plants”, London 1987

Τι λίπασμα να χρησιμοποιήσω;

Ο τύπος του λιπάσματος εξαρτάται από την σύσταση του εδάφους. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ανάλυση εδάφους. Εδώ, καθώς δεν γνωρίζουμε τις συνθήκες στον αγρό ή θερμοκήπιό σας, δεν μπορούμε παρά να αναφέρουμε μερικές γενικές αρχές ή ενδεικτικές λιπάνσεις.

Αν το έδαφος είναι ισορροπημένο ή έχει επαρκή περιεκτικότητα αζώτου, τότε συνιστάται να χρησιμοποιήσετε ένα λίπασμα με λιγότερο άζωτο και περισσότερο φωσφόρο. Αν το έδαφος είναι κάπως φτωχό σε άζωτο, χρησιμοποιείστε ένα ισορροπημένο λίπασμα.

Πολλές φορές, κακώς, ο παραγωγός δεν έχει καιρό ή δεν θέλει να κάνει ανάλυση εδάφους. Τότε πρέπει να κάνει μία εικασία: αν δεν είχε πρόβλημα παλαιότερα σε τομάτες, μπορεί να υποθέσει ότι το έδαφός του είναι ισορροπημένο και να δώσει ένα λίπασμα με περισσότερο φωσφόρο.

Χρειάζεται προσοχή όταν δίνετε άζωτο στην ντομάτα. Αν δώσετε πολύ άζωτο, θα έχετε πλούσια βλάστηση με ανοιχτοπράσινο χρώμα και λίγες ντομάτες.

Αποφεύγετε τα λιπάσματα με χλώριο, πχ χλωριούχο κάλιο. Η ντομάτα δεν αγαπάει καθόλου το χλώριο.

Παραδείγματα Λιπάνσεως Ντομάτας

Συνιστώμενη Λίπανση Τομάτας ανά στρέμμα σε μονάδες:

(Henri Zuang, CTIFL : “Fertilisation des Cultures Légumières”)

Με βάση αυτόν τον πίνακα των αναγκών της ντομάτας σε θρεπτικά στοιχεία, η λίπανση θα μπορούσε να γίνει ως ακολούθως:

Υπαίθρια φρέσκια τομάτα:

• Πριν την φύτευση: δίνουμε το σύνολο του φωσφόρου και τα 4/5 του καλίου.
• Στην φύτευση: 6 μονάδες αζώτου (ένα μέρος με το λίπασμα στο πρώτο πότισμα)
• Στην παραγωγή:
  • Το υπόλοιπο άζωτο σε 2 ή 3 δόσεις, ξεκινώντας από την άνθιση του πρώτου σταυρού
  • Το υπόλοιπο του καλίου στην μέση της συγκομιδής.
• Αν κρατήσουμε την καλλιέργεια πέρα από τον πέμπτο σταυρό, δίνουμε κάθε 10 μέρες άζωτο και κάλιο.

Τομάτα Θερμοκηπίου:

Ανοιξιάτικη καλλιέργεια:

Θέλουμε να ξεκινήσουμε με μία καλή λίπανση σε φωσφόρο και κάλιο, ενώ την ίδια στιγμή οι δόσεις του αζώτου δεν πρέπει να ξεπερνούν τις 5 μονάδες.

Ο φωσφόρος μπορεί να δοθεί σε μία δόση αν η συνολική ανάγκη είναι μέχρι 20 μονάδες το στρέμμα και το έδαφος δεν είναι ασβεστούχο.

Το άζωτο και το κάλιο πρέπει να διαμοιράζονται από τον πρώτο σταυρό έως 15 ημέρες πριν το τέλος της καλλιέργειας ώστε ο λόγος αζώτου προς κάλιο να είναι 1:2 μέχρι και τον τέταρτο σταυρό και 1 από την ανάπτυξη των καρπών του τέταρτου σταυρού.

Φθινοπωρινή καλλιέργεια (φύτευση τέλος Ιουλίου):

Καθώς το καλοκαίρι έχουμε σημαντική νιτροποίηση, αν το έδαφος περιέχει περισσότερο από 50 ppm αζώτου, η βασική λίπανση δεν πρέπει να περιέχει άζωτο.

Επίσης, αυτή την εποχή έχουμε καλή απορρόφηση φωσφόρου καθώς και σημαντικά υπόλοιπα θρεπτικών στοιχείων από την ανοιξιάτικη καλλιέργεια. Μπορεί να μη χρειάζεται βασική λίπανση.

Οι λιπάνσεις κατά την διάρκεια της παραγωγής είναι μικρότερες από την άνοιξη, καθώς η παραγωγή είναι μικρότερη. Έτσι, το συνολικό άζωτο για την λίπανση μπορεί να κυμαίνεται από 30 έως 40 μονάδες, ο φωσφόρος από 0 έως 10 μονάδες και το κάλιο από 40 έως 60 μονάδες το στρέμμα.

Βιβλιογραφία:

1. Henri Zuang, CTIFL, “La Fertilisation des Cultures Légumières”, Paris 1982
2. Geoffrey Winsor, Peter Adams, ADAS, “Diagnosis of Mineral Disorders in Plants”, London, 1987
3. Fiche Technique : Tomate sous Serre
4. Optimisation De La Fertilisation Et Essais De Variétés Pour La Production De Tomates En Grands Tunnels

Αναδημοσίευση από ProPlant.gr

[bs-quote quote=”Η Tuta είναι ένα έντομο που κυρίως δοκιμάζει τους πιο αμελείς παραγωγούς και ιδιαιτέρως εκείνους που έχουν μάθει να καλλιεργούν με ‘γιουρούσια’. Στην Tuta, τελείωσε το «ραντίζω με ένα φάρμακο και ξεμπέρδεψα»” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

Η αντιμετώπιση της Tuta απαιτεί σχεδιασμό που ξεκινά πριν την καλλιέργεια: Προληπτικά μέτρα, μέτρα παρακολουθήσεως και μειώσεως του πληθυσμού και, μόνον όταν τα προηγούμενα δεν παρέχουν καλό έλεγχο, κατασταλτικά μέτρα.

Η Tuta αποτελεί μικρότερο πρόβλημα στις βιολογικές καλλιέργειες καθώς και στις υπαίθριες όπου δεν χρησιμοποιούνται εντομοκτόνα ευρέως φάσματος. Αντιθέτως, στα θερμοκήπια και τις εντατικές ‘βιομηχανικού’ τύπου καλλιέργειες μπορεί να είναι καταστροφική.

Γνωρίστε τον Εχθρό:

Είναι σημαντικό ο παραγωγός να γνωρίζει την Tuta, τον βιολογικό της κύκλο, τα σημάδια προσβολής για να μπορέσει να την αντιμετωπίσει.

Η Tuta είναι ένας μικρός σκώρος, κάπου 6 χιλιοστά, που διακρίνεται εύκολα με το γυμνό μάτι. Όμως, δραστηριοποιείται το σούρουπο και την ανατολή και, γι αυτό, διαφεύγει της προσοχής.

Την καταστροφή την κάνει η προνύμφη της (η κάμπια της) και όχι η πεταλούδα.

Ο βιολογικός κύκλος είναι πολύ σύντομος, μόλις 24 μέρες στους 27 ^oC ή 40 μέρες στους 20 ^oC. Από το αβγό, βγαίνει η κάμπια σε περίπου 4 μέρες. Τις επόμενες δύο εβδομάδες, η κάμπια θα ανοίγει στοές στα φύλλα (73%) και πολύ πιο λίγο στους καρπούς (1%).

Μετά, η κάμπια μεταμορφώνεται σε χρυσαλίδα και σε δέκα μέρες η χρυσαλίδα γίνεται ενήλικο έντομο. Να σημειώσουμε ότι συχνά η χρυσαλίδα σχηματίζεται μέσα στο έδαφος. Το θηλυκό, στην δεκαήμερη ζωή του, ζευγαρώνει αρκετές φορές και γεννά κάπου 260 αβγά.

Πώς ξεχωρίζουμε την Tuta από την Λιριόμυζα;

 

Η Tuta μοιάζει αρκετά με την Λιριόμυζα. Όμως, μπορούμε να τις διαχωρίσουμε τόσο από την μορφολογία της προνύμφης, όσο και από την εμφάνιση της προσβολής.

 

 

 

 

Η κάμπια της Tuta είναι κανονική κάμπια με κεφάλι και πόδια και έχει μια μαύρη περιοχή πίσω από το κεφάλι. Η προνύμφη της Λιριόμυζας είναι χωρίς κεφάλι και πόδια, μοιάζοντας με προνύμφη μύγας.

 

 

Οι στοές που ανοίγουν στα φύλλα μπορεί να μοιάζουν, αλλά, ενώ της Λιριόμυζας παραμένουν στρογγυλής διατομής (σχήμα τούνελ), της Tuta γίνονται πλατιές και μοιάζουν με κηλίδες. Οι απεκκρίσεις της Tuta είναι διασκορπισμένες σε όλη την στοά, ενώ της Λιριόμιζας σχηματίζουν ένα λεπτό κορδόνι καθ’ όλο το μήκος της στοάς.

Αντιμετώπιση

        I.            Προληπτικά Μέτρα

Υπαίθριες και θερμοκήπιο:

• Καταστροφή όλων των ζιζανίων γύρω από τον αγρό και, ιδιαιτέρως, αυτών τα οποία προσβάλλει η Tuta, όπως στύφνος (Solanum nigrum), στραμώνιο ή βρομόχορτο (Datura stramonium), αγριοντοματιά (Solanum elegnifolium), Nicotiana glauca και φυτά-εθελοντές από όλα τα καλλιεργούμενα σολανώδη (τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα) και τον καπνό.
• Η χρήση μαύρης εδαφοκαλύψεως βοηθά σε πολλά, αλλά και στην μείωση των ατόμων Tuta από το έδαφος.
• Καλό είναι η καλλιέργεια της τομάτας να περιβάλλεται από καλλιέργειες που δεν προσβάλλει η Tuta, όπως μαρούλια, λάχανα, σιτηρά, κλπ.
• Μία εβδομάδα πριν το φύτεμα, εγκατάσταση παγίδων για τον έλεγχο των πληθυσμών της Tuta, 4-5 παγίδες ανά στρέμμα. Οι παγίδες πρέπει να παραμένουν ενεργές καθ’ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας.
• Το πιο σημαντικό: προμηθευόμαστε φυτά από σοβαρές φυτωριακές μονάδες που εγγυώνται σπορόφυτα χωρίς προσβολή από Tuta.

Θερμοκήπια:

• Στα θερμοκήπια, φροντίζουμε να κλείσουμε όλες τις τρύπες και να εγκαταστήσουμε δίκτυα για τα έντομα.
• Αν μπορούμε, κρατάμε κλειστό το θερμοκήπιο 4-6 εβδομάδες, χωρίς ζιζάνια, ώστε να ανέβει η θερμοκρασία και να πεθάνουν οι τούτες.
• Μία εβδομάδα πριν την φύτευση, σκονίζουμε καλά το θερμοκήπιο, χώμα και σκελετό, με θειάφι (αυτό βοηθά και στην καταπολέμηση του τετράνυχου) (στα πλαστικά θερμοκήπια υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η ζωή του πλαστικού )

      II.            Μέτρα Παρακολουθήσεως και Ελέγχου

Μέτρα Παρακολουθήσεως:

• Ελέγχουμε τακτικώς τις παγίδες. Μόλις εντοπίσουμε περισσότερα άτομα Tuta, εφαρμόζουμε τα μέτρα προλήψεως (πιο κάτω).

Καλλιεργητικές τεχνικές:

• Όσο η προσβολή είναι σε χαμηλό επίπεδο και ειδικώς στην αρχή της καλλιεργείας, πρέπει πολύ συχνά να περνά κάποιος με μία μαύρη σακούλα όπου να βάζει τα προσβεβλημένα φύλλα και καρπούς. Στην συνέχεια, η σακούλα ερμητικώς κλειστή να τοποθετείται στον ήλιο επί μία εβδομάδα, ώστε να σκοτωθούν όσα άτομα ή προνύμφες είναι μέσα.
• Συστηματική καταστροφή των ζιζανίων μέσα και γύρω από την καλλιέργεια συνεχώς.

Μέτρα Ελέγχου του Πληθυσμού:

• Τακτικά εβδομαδιαία σκονίσματα με θειάφι, ακόμα και χωρίς προσβολή.
• Μόλις εμφανιστούν περισσότερα άτομα Tuta στις παγίδες ξεκινάμε εβδομαδιαία ραντίσματα με Βάκιλο και Azadirachtin (λάδι Neem).

[bs-quote quote=”Οι κάμπιες βγαίνουν από τις στοές τους αρκετές φορές στην διάρκεια της ζωής τους. Τότε είναι που είναι ευαίσθητες στον βάκιλο. Γι αυτό απαιτούνται εβδομαδιαίοι ψεκασμοί)” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

    III.            Κατασταλτικά μέτρα

Αν, για κάποιο λόγο, μας ξεφύγει η προσβολή, θα χρειασθεί να ραντίσουμε με εντομοκτόνα για να την ελέγξουμε.

Στην επιλογή του εντομοκτόνου, πρέπει να πάρουμε υπ’ όψιν τους φυσικούς εχθρούς της Tuta, που κυρίως ανήκουν στην οικογένεια ημιπτέρων Miriidae. Οι κυριότεροι εχθροί είναι ημίπτερα των ειδών Nesidiocoris και Macrolophus.

Πάντα μπορούμε να ενισχύσουμε τον φυσικό πληθυσμό εγκαθιστώντας τεχνητούς πληθυσμούς σε περισσότερες εφαρμογές, συνολικώς περίπου 2.000 άτομα ανά στρέμμα.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ακόλουθα εντομοκτόνα, τα οποία έχουν άδεια για τομάτα και έχουν μικρή επίπτωση στα ωφέλιμα Miriidae:

• Spinosad (LASER 480 SC): 2 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10 ημερών.
• Indoxacarb (STEWARD 30 WG ή BOLERO 30 WG): Μέχρι 3 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10-14 ημερών

Μετά το ράντισμα, επιθεωρούμε την καλλιέργεια για σημάδια αποτελεσματικότητος των εντομοκτόνων (νεκρές Tuta και καθαρό νέο φύλλωμα).

Μόλις ελεγχθεί η προσβολή, επανερχόμαστε στα προληπτικά εβδομαδιαία ραντίσματα με βάκιλο και αζαντιραχτίνη και, εφ’ όσον οι συνθήκες επιτρέπουν, θειαφίσματα.

[bs-quote quote=”Σε καμία περίπτωση δεν χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα που δεν προορίζονται για αγροτική χρήση (πχ υγειονομικής σημασίας)!

Τα υπολείμματα στην καλλιέργεια είναι επικίνδυνα και θα οδηγήσουν σε σοβαρές κυρώσεις!” style=”style-6″ align=”center”][/bs-quote]

Ένα συνηθισμένο πρόβλημα που παρατηρούμε στις καλλιέργειες τομάτας, κυρίως τις υπαίθριες, είναι ότι δεν γίνεται η συλλογή σωστά και στο στάδιο που πρέπει. Η λάθος συλλογή μπορεί να επηρεάσει πολύ τόσο την ποιότητα του καρπού, όσο και την διατηρησιμότητα.

Οι καταναλωτές ζητούν τομάτες, όχι μόνον όμορφες εμφανισιακώς, αλλά και σφιχτές και να κρατάνε μέρες στο σπίτι τους και να έχουν ωραία γεύση και άρωμα. Ναι, τα θέλουν όλα!

Εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να παράγουμε και να τους παραδίδουμε εξαιρετικό προϊόν. Ασφαλώς, πρωταρχικής σημασίας είναι η επιλογή της ποικιλίας ή υβριδίου που θα καλλιεργήσουμε. Οι δυνατότητές του θα προσδιορίζουν τόσο τα οργανοληπτικά όσο και τα εμφανισιακά χαρακτηριστικά.

Τα μετασυλλεκτικά χαρακτηριστικά θα τα καθορίσουν και οι καλλιεργητικές συνθήκες. Είναι γνωστό ότι η χρήση νιτρικού ασβεστίου οδηγεί σε τομάτες πιο σφικτές και με καλύτερη διατηρησιμότητα.

Όμως, αυτό που θα παίξει τον βασικό ρόλο είναι ο χρόνος και ο τρόπος συλλογής και διατηρήσεως μέχρι να αγοράσει τις τομάτες ο καταναλωτής.

Πότε συλλέγουμε τις τομάτες;

Οι τομάτες, όπως μεγαλώνουν και ωριμάζουν περνούν διάφορα στάδια από τελείως πράσινες και ανώριμες έως τελείως κόκκινες και ώριμες. Αν η τομάτα συλλεχθεί πράσινη και ανώριμη, δεν πρόκειται ποτέ να ωριμάσει ικανοποιητικώς.

Όμως, υπάρχει ένα στάδιο, κατά το οποίο αν και πράσινη, μπορεί να ωριμάσει μετασυλλεκτικώς. Χαρακτηριστικό αυτό του σταδίου είναι ότι το πράσινο χρώμα έχει αρχίσει, έστω ελάχιστα να σπάει, η τομάτα στην αφή δείχνει λιγότερο σκληρή και έχει γεύση και άρωμα. Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του σταδίου είναι ότι το ζελατινώδες παρέγχυμα (ζελέ), από τον πλακούντα, έχει καταλάβει όλο τον διαθέσιμο χώρο της ωοθήκης. (Με άλλα λόγια, η τομάτα δεν είναι κούφια, αλλά όλες οι τρύπες μέσα της είναι γεμάτες ζελέ). Αυτό το στάδιο, το λέμε ώριμο-πράσινο.
Στην ακόλουθη εικόνα, παρουσιάζονται τα στάδια ωρίμανσης:

Κάνοντας κλικ στην εικόνα, μπορείτε μετά να την κατεβάσετε σε μεγάλη ανάλυση για να την τυπώσετε

Οι τομάτες που προορίζονται είτε να ταξιδέψουν είτε να αποθηκευθούν, πρέπει να συλλέγονται στο σπάσιμο του χρώματος (στάδιο 2). Τότε, θα αντέξουν καλύτερα και αν οι συνθήκες διατηρήσεως είναι οι σωστές, θα φθάσουν στον καταναλωτή κόκκινες και ώριμες. Αν συλλεχθούν στο «ροζ» στάδιο (4), τότε θα διατηρούνται λιγότερες μέρες και μπορεί να μη φθάσουν σε άριστη κατάσταση.

Οι τομάτες που προορίζονται για την Ελληνική αγορά, πρέπει να συλλέγονται στο «ροζ» στάδιο (4) και να ωριμάζουν στην συντήρηση. Αν οι συνθήκες στην συντήρηση είναι οι σωστές, τότε θα φθάσουν στον καταναλωτή με καλύτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά από το αν είχαν συλλεχθεί πλήρως ώριμες στο χωράφι. Ήδη από το σπάσιμο του χρώματος, αρχίζει να σχηματίζεται στον μίσχο ένα στρώμα φελλού που αποκόπτει την επικοινωνία του καρπού με το υπόλοιπο φυτό. Σε αυτή την περίπτωση, ο καρπός δεν επωφελείται από την παραμονή του επί του φυτού και αν οι κλιματικές συνθήκες δεν είναι καλές, η ωρίμασή του μπορεί να είναι χειρότερη από ό,τι στην συντήρηση.

Πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας, ότι οι τομάτες δεν ωριμάζουν σωστά σε θερμοκρασίες πάνω από 30^oC, ειδικώς αν οι νυχτερινές θερμοκρασίες είναι πάνω από 24 ^oC . Σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες, η τομάτα σταματά να παράγει λυκοπένιο, το κόκκινο χρώμα της, με αποτέλεσμα οι τομάτες να μένουν κίτρινες-πορτοκαλί (φωτογραφία). Σε αυτήν την περίπτωση, η λύση είναι να συλλεχθούν στο ροζ στάδιο και να αφεθούν να ωριμάσουν σε δροσερό μέρος 20-25 ^oC. Αν τις αφήσουμε να ωριμάσουν σε ψηλότερη θερμοκρασία, δηλαδή μεταξύ 25 και 29 ^oC, τότε δεν θα πετύχουμε τόσο καλό χρώμα και μπορεί τα φρούτα να είναι πιο μαλακά.

• Στη συλλογή, προσέχουμε τους εργάτες να μη πετούν τις τομάτες μέσα στα καφάσια, αλλά να τις ακουμπούν. Τα μικρά χτυπήματα από την πτώση είναι τα σημεία από τα οποία θα αρχίσει να χαλά ο καρπός και, μάλιστα, αρκετές μέρες νωρίτερα.
• Δεν αφήνουμε ποτέ τα καφάσια με τις τομάτες που μαζέψαμε στον ήλιο, ούτε για 15 λεπτά. Πρέπει κάθε καφάσι να πηγαίνει αμέσως σε δροσερό σημείο. Αν δεν υπάρχει κάποιο τέτοιο σημείο, τότε πρέπει να έχουμε βρεγμένα υφασμάτινα καλύμματα για να καλύπτουμε τα καφάσια.

• Αν η τομάτα είναι ώριμη και κόκκινη, είτε ωρίμασε στο χωράφι, είτε στην αποθήκη, μπορούμε να την διατηρήσουμε 1-3 εβδομάδες σε θερμοκρασία 9-10 ^oC και σχετική υγρασία 85-90%. Να έχουμε υπ’ όψιν μας ότι παράγεται αρκετό αιθυλένιο και άρα πρέπει να αερίζουμε κάθε 12 ώρες για 10-20 λεπτά, αναλόγως τον ανεμιστήρα που έχουμε.
• Αν η τομάτα συλλεχθεί στο σπάσιμο του χρώματος, μπορούμε να παρατείνουμε την αποθήκευσή τους, αφήνοντάς τις να ωριμάσουν σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, γύρω στους 16 ^oC και στην συνέχεια να την αντιμετωπίσουμε όπως στην περίπτωση (1)
• Αν η τομάτα συλλεχθεί ώριμη-πράσινη, τότε μπορούμε να την συντηρήσουμε πριν την ωρίμανση για μέχρι 14 ημέρες στους 12,5 ^oC . Μετά, την βάζουμε σε συνθήκες ωρίμανσης. Όταν ωριμάσουν, θα έπρεπε να πετύχουμε μία ζωή στο ράφι της τάξης των 8-10 ημερών.

Προσοχή: Η τομάτα δεν κάνει να εκτεθεί σε θερμοκρασίες κάτω από τους 13 ^oC διότι είναι ευαίσθητη στο κρύο. Ειδικώς οι τελείως ώριμες κόκκινες τομάτες μπορούν να συντηρηθούν για λίγες μέρες σε θερμοκρασία 10 ^oC. Στους 5 ^oC , οι τομάτες χαλάνε σε 5-6 ημέρες. Συμπτώματα είναι μέτρια γεύση, όχι άρωμα, μαλάκωμα, μαύρισμα των σπόρων και αυξημένες προσβολές από Αλτερνάρια.

Ελεγχόμενη Ατμόσφαιρα

Αν έχουμε στην διάθεσή μας χώρους αποθηκεύσεως με ελεγχόμενη ατμόσφαιρα, η διατήρηση 3-5% O₂ και 3-5% CO₂, μπορεί να παρατείνει λίγο ακόμα την μετασυλλεκτική διατήρηση της τομάτας.

Όταν όλοι φτιάχνουν τις ίδιες τομάτες, όμορφες, λαμπερές κόκκινες, ομοιόμορφες, σίγουρα θέλετε η δικιά σας καλλιέργεια να ξεχωρίζει και ο καλύτερος τρόπος είναι η γεύση και το άρωμα!

Οι πιο ψαγμένοι καταναλωτές ζητούν αρωματικές τομάτες, γλυκιές, που να κάνουν την σαλάτα να ξεχωρίζει. Όσοι έχουν καταγωγή από το χωριό, θυμούνται την γιαγιά που έκοβε την σαλάτα και ευωδίαζε το σπίτι! Πώς μπορώ να φτιάξω τομάτες όπως παλιά;

Χαρακτηριστικά:

Ο καρπός της είναι στην αρχή ομοιόμορφα πρά­σινος και στην ωρίμανση παίρνει ένα ιδιαίτερο ροζ χρώμα. Το βάρος των καρπών είναι περίπου 250 γραμ­μάρια και είναι πολύ σαρκώδεις και ομοιόμορφοι.

Τα μεγάλα σκούρα πράσινα φύλλα της προστατεύουν πολύ από τον ήλιο. Ενδείκνυται για θερμοκηπιακή, αλλά και υπαίθρια μεσοπρώιμη καλλιέργεια. Τα φυτά είναι εύρωστα και έχουν ανθεκτικότητα στο Βερτιτσίλιο, το Φουζάριο και στον ιό του μωσαϊκού της τομάτας.

Δηλαδή, σε σχέση με τις παραδοσιακές απλές ροζ ποικιλίες παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι έχει βασικές ανθεκτικότητες σε ασθένειες.

Πρέπει να τονίσουμε, όμως, ότι προορίζεται για την τοπική αγορά και όχι για μακρινό ταξίδι. Η διάρκεια της μετασυλλεκτικής ζωής της είναι 5 ημέρες.

Με λίγα λόγια:

Η τομάτα VP-2 F1 είναι μία νόστιμη ροζ τομάτα που απευθύνεται στην τοπική αγορά. Βάζοντάς την στην παραγωγή σας, μπορείτε να τραβήξετε την προσοχή των καταναλωτών που ψάχνουν για κάτι το ξεχωριστό!

Aκούμε συχνά ότι οι τομάτες δεν έχουν πια την γεύση που είχαν παλιά. Αυτό είναι ένα παράπονο σε πολλές χώρες. Και, πράγματι, πολλές από τις τομάτες που αγοράζουμε δεν έχουν το άρωμα ή την γεύση που είχαν παλιά. Πώς θα φτιάξουμε νόστιμες τομάτες;

Βασικά αρωματικά συστατικά τομάτας

Το θέμα με τα αρώματα δεν είναι τόσο απλό. Για παράδειγμα, σε δοκιμές με εθελοντές, ο καθηγητής Harry Klee του Πανεπιστημίου της Φλόριντα των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι η παρουσία ή όχι της cis-3-εξανάλης, της ουσίας με την μεγαλύτερη συγκέντρωση, ναι μεν γίνεται αντιληπτή, αλλά ελάχιστα επηρεάζει το αν τους αρέσει μία τομάτα ή όχι.

Αντιθέτως, βρήκε ότι η γερανιάλη, μία ουσία που βρίσκεται σε συγκέντρωση 12 ppb, πολύ κάτω από το όριο που την οσμίζονται οι άνθρωποι (32 ppb), έκανε μεγάλη διαφορά στην προτίμηση των εθελοντών. Οι εθελοντές προτιμούσαν τις τομάτες με υψηλότερη συγκέντρωση γερανιάλης.

Οι δυσκολίες της μελέτης του αρώματος της τομάτας είναι ακόμα πιο πολύπλοκες. Πολλές ουσίες που συνεισφέρουν πολύ στην αντίληψή μας για το άρωμα και την γεύση είναι ουσίες που σχηματίζονται κατά το μάσημα με την επίδραση των ενζύμων του σάλιου μας.

«Η τυπική τομάτα στο σούπερ μάρκετ έχει πολύ χαμηλότερες συγκεντρώσεις γερανιάλης και άλλων πτητικών ενώσεων σε σχέση με τις παραδοσιακές τομάτες», λέει ο καθηγητής Klee, «είναι αντίστοιχες με την μπίρα light».

Ο γενετικός παράγοντας

Ασφαλώς, ο πιο σημαντικός παράγοντας που καθορίζει τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά της τομάτας είναι ο γενετικός, δηλαδή κάθε ποικιλία ή υβρίδιο έχουν διαφορετική γεύση ή άρωμα.

Πολλές παραδοσιακές τομάτες μαλακώνουν εύκολα όταν ωριμάζουν και τα κύτταρά τους σπάνε εύκολα απελευθερώνοντας τις γευστικές ουσίες που βρίσκονται κλεισμένες μέσα στα κύτταρα. Τα μοντέρνα υβρίδια θέλουμε να έχουν σφικτούς καρπούς για να είναι ανθεκτικοί στις μεταφορές, οπότε τα κύτταρά τους σπάνε δύσκολα.

Η γεύση είναι μία πολύπλοκη και πολύπλευρη αντίδραση ανάμεσα στο γενετικό υπόβαθρο της τομάτας και το περιβάλλον. Γι’ αυτό, το ίδιο υβρίδιο δεν δίνει ίδιο οργανοληπτικό αποτέλεσμα στην Κρήτη και την Μακεδονία.

• Να μη παραφορτώνουμε τα φυτά με καρπούς. Όσο περισσότερους καρπούς φέρει ένα φυτό, τόσο λιγότερα σάκχαρα και αρωματικές ενώσεις μπορεί να αφιερώσει σε κάθε καρπό χωριστά. Θα πρέπει πάντα να σκεφτούμε την περίπτωση ενός αραιώματος των μικρών καρπών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ καλύτερη ποιότητα και μεγαλύτερους καρπούς.
• Περισσότερο φύλλωμα: Όσο περισσότερο φύλλωμα έχει ένα φυτό, τόσο περισσότερο φως μπορεί να χρησιμοποιήσει, για να φωτοσυνθέσει περισσότερα σάκχαρα και αρωματικές ουσίες. Αυτό, μπορεί να είναι χαρακτηριστικό της ποικιλίας ή να το ευνοήσουμε με καλλιεργητικούς χειρισμούς. Επίσης, χαμηλότερη πυκνότητα φυτεύσεως θα οδηγήσει, εντός ορίων, σε μεγαλύτερα φυτά με περισσότερο φύλλωμα. (Όταν στο θερμοκήπιο φοβόμαστε βοτρύτη από την υγρασία, είναι προτιμότερη η αραιή φύτευση από την αποφύλλωση)
• Η οργανική ουσία, καθώς και τα επίπεδα καλίου και θείου στο έδαφος είναι γνωστό ότι επηρεάζουν θετικώς τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά της τομάτας. Αυτό που έλεγαν οι παλαιοί, ότι κάνανε νόστιμη τομάτα με πολύ κοπριά, επιβεβαιώνεται από τα πειραματικά δεδομένα!
• Τα αργιλώδη χώματα ευνοούν περισσότερο το άρωμα από τα αμμώδη, καθώς συγκρατούν περισσότερα θρεπτικά συστατικά, άρα και θείο.
• Να ποτίζουμε με φειδώ όταν ωριμάζουν οι καρποί! Έτσι, επιτυγχάνουμε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σακχάρων και αρωματικών ουσιών μέσα στον καρπό.
• Θερμοκρασίες: Οι ιδανικές θερμοκρασίες για την ανάπτυξη της τομάτας είναι μεταξύ 25 και 30-31 oC την ημέρα και 12 έως 16 την νύκτα. Σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες, συνηθισμένες στην χώρα μας το καλοκαίρι, η τομάτα έχει πρόβλημα να ωριμάσει σωστά, ειδικώς αν η νυχτερινές θερμοκρασίες βρίσκονται πάνω από 24 ^oC . Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να πετύχουμε καλύτερο αποτέλεσμα συλλέγοντας τις τομάτες στο ροζ στάδιο και αφήνοντάς τες να ωριμάσουν σε κλιματιζόμενο ή δροσερό χώρο στους 18-20 ^oC ιδανικώς ή, σε κάθε περίπτωση, κάτω από τους 25 ^oC. Επίσης, όταν οι θερμοκρασίες μένουν χαμηλότερες από τα παραπάνω όρια, τα φυτά έχουν δυσκολία να παράγουν αρωματικές ουσίες και σάκχαρα. Οι χαμηλές νυχτερινές θερμοκρασίες εξηγούν το γιατί οι ορεινές τομάτες το καλοκαίρι έχουν την καλύτερη γεύση.
• Ήλιος: Οι τομάτες χρειάζονται τουλάχιστον 8 ώρες ημερησίως δυνατού ήλιου. Ο δυνατός ήλιος βοηθά τα φυτά να μεγιστοποιήσουν την φωτοσύνθεση υδατανθράκων και να μετατρέψουν μέρος τους σε αρωματικές ουσίες. Περιοχές με αρκετή συννεφιά και, ειδικότερα, αν δεν υπάρχει αρκετή διαφορά στις νυχτερινές με τις ημερήσιες θερμοκρασίες, δεν ενδείκνυνται για νόστιμες τομάτες.

Το ιδανικό υβρίδιο τομάτας πρέπει να είναι παραγωγικό, σταθερό, ανθεκτικό στις αρρώστιες, με ομοιόμορφους καρπούς, αλλά και εμφάνιση και γεύση που να ξεχωρίζουν και να κάνουν τους καταναλωτές να τους προτιμούν και αγοράζουν.