Σε αυτό το άρθρο, θα ερευνήσουμε να δούμε ποια μπορεί να είναι και τι σημαίνει «νέα επαναστατική τεχνολογία» για την γεωργία.

Τα ρομπότ

Κάποιοι, μεταξύ των οποίων μηχανικοί, θεωρούν ότι η επανάσταση στην γεωργία μπορεί να έρθει από την χρήση ρομπότ για βαρετές ή δύσκολες δουλειές όπως το φύτεμα, το τσάπισμα, η καταστροφή των ζιζανίων ή η συλλογή.

Σίγουρα, τα ρομπότ βελτιώνουν την απόδοση της καλλιεργείας και λύνουν το πρόβλημα της ανυπαρξίας εργατικού προσωπικού στις χώρες της Δύσης.

Όμως, είναι μία τεχνολογία που αφορά ένα μικρό τμήμα της παραγωγής. Να μη ξεχνάμε ότι στις περισσότερες χώρες του κόσμου υπάρχει περίσσεια εργατικού δυναμικού και η ρομποτική δεν έχει οικονομικό νόημα.

Ρομποτική μηχανή συλλογής ακτινιδίων

Η τηλεμετρία

Η τηλεμετρία, είτε από του εδάφους, είτε από drones, είτε από δορυφόρους βοηθά σημαντικώς την διαδικασία της παραγωγής και κάτω από ορισμένες συνθήκες θα μπορούσε να βοηθήσει πολύ.

Όμως, πάλι, αν το έδαφος είναι χάλια, αν δεν υπάρχει νερό, αν τα φυτά ή τα ζώα δεν είναι προσαρμοσμένα στο περιβάλλον, η τηλεμετρία δεν μπορεί να κάνει πολλά. Μοιάζει μάλλον με τεχνολογία που σπρώχνει μπροστά μια ήδη εξελιγμένη αγροτική παραγωγή.

Η παραγωγή εκτός Εδάφους

Η αγαπημένη τεχνολογία των δημοσιογράφων, που αφήνει όλους εκστατικούς, είναι η παραγωγή εκτός εδάφους και μάλιστα αυτή σε κλειστά κτίρια όπου τα πάντα ελέγχονται: φως, νερό, θερμοκρασία κλπ.

Είναι όντως πολύ εντυπωσιακή τεχνολογία, δίνει εικόνες που απορροφούν τον θεατή, αλλά ελάχιστα τελείως περιθωριακά είδη μπορούν να παραχθούν έτσι, όπως μαρούλι, ρόκα και κάποια αρωματικά. Τι αντιπροσωπεύουν αυτά στην συνολική αγροτική παραγωγή;  Το 0,1%; Εκτός αυτού, η τεχνολογία αυτή οικονομική σημασία μπορεί να έχει σε κάποιες βόρειες χώρες όπου η περίοδος για κλασσική καλλιέργεια είναι πολύ περιορισμένη ή σε ερήμους όπου οι καλλιέργειες αυτές θέλουν προστασία από την ζέστη και την ξηρασία.

Βασικοί Παράγοντες Παραγωγής

Για να καταλάβουμε πού μπορούμε να συναντήσουμε την πραγματικώς επαναστατική τεχνολογία στην γεωργία, πρέπει να δούμε ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν την αγροτική παραγωγή.

Αυτοί είναι τρεις: το έδαφος, οι συνθήκες του περιβάλλοντος και το γενετικό υπόβαθρο των φυτών ή των ζώων.

Έδαφος

Το έδαφος, αφού οι βιομηχανικές μέθοδοι παραγωγής το περιφρόνησαν χρόνια τώρα, αρχίζει να ανεβαίνει στην πρώτη θέση. Το έδαφος δεν είναι ένα αδρανές υπόστρωμα όπου απλώς στηρίζονται τα φυτά μας ή περπατούν τα ζώα μας.

Το έδαφος είναι ένας ζωντανός οργανισμός που καθορίζει, εν πολλοίς, τα είδη, την ποιότητα και την ποσότητα της αγροτικής παραγωγής, φυτών και ζώων.

Από το έδαφος τα φυτά, εκτός από τα τρία βασικά στοιχεία, N, P, K,  παίρνουν και 17 άλλα ιχνοστοιχεία. Αν κάποια στοιχεία ή ιχνοστοιχεία λείπουν, η παραγωγή είναι λιγότερη και χειρότερης ποιότητος.

Από το έδαφος, εξαρτάται και η ποιότητα ακόμα και του κρέατος των ζώων που βόσκουν εκεί. Πχ τα ζώα ελευθέρας βοσκής σε υγιείς χορτολιβαδικές εκτάσεις έχουν περισσότερα Ω3 λιπαρά. Ακόμα και σήμερα, πολλοί άνθρωποι, αν και έχουν τις θερμίδες που απαιτούνται, υποφέρουν από ελλείψεις αυτών των ιχνοστοιχείων, που τα φυτά ή τα ζώα δεν τα βρίσκουν στο έδαφος και άρα ούτε οι άνθρωποι που τα καταναλώνουν.

Σήμερα, γνωρίζουμε ότι οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε την ληστρική εκμετάλλευση του γεωργικού εδάφους. Υπολογίζεται ότι αν δεν παρθούν σημαντικά μέτρα, το 2060 θα αντιμετωπίζουμε σημαντική έλλειψη αγροτικού εδάφους, που καμία ρομποτική τεχνολογία δεν θα μπορέσει να υποκαταστήσει.

Περιβάλλον

Με την λεξη περιβάλλον αναφέρομαι σε όλους τους λοιπούς παράγοντες πλην εδάφους που επηρεάζουν τα αγροτικά φυτά και ζώα: ύπαρξη ή όχι νερού, ποιότητα νερού, θερμοκρασία, φως κλπ.

Μπορείτε να πείτε ότι σε κλειστά συστήματα παραγωγής, ξεφεύγουμε από αυτούς τους παράγοντες. Ναι, αλλά είναι πάρα πολύ ακριβά αυτά τα συστήματα και σε ελάχιστες περιπτώσεις έχουν οικονομικό νόημα.

Σε κάποιο μικρό βαθμό, μπορούμε να επηρεάσουμε το περιβάλλον. Όμως, μεγαλύτερη σημασία και πιο εύκολο είναι να επιλέξουμε φυτά και ζώα που να είναι προσαρμοσμένα στις επικρατούσες συνθήκες περιβάλλοντος

Γενετικό Υπόβαθρο

Το γενετικό υπόβαθρο των αγροτικών φυτών και ζώων, το DNA τους, είναι σημαντικό για την προσαρμογή στις συνθήκες του περιβάλλοντος. Όμως, επίσης, μπορεί να επηρεάζει και άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά όπως:

• Ανθεκτικότητα σε ασθένειες
• Ποιότητα παραγωγής
• Διατροφική σημασία και ποιότητα
• Άλλα χαρακτηριστικά που κάνουν την παραγωγή επιθυμητή και οικονομικώς αποδοτική.

Πού Μπορούμε να Βρούμε την Επαναστατική Μοντέρνα Τεχνολογία;

Το συμπέρασμα, από τα παραπάνω, είναι ότι αν ψάχνουμε το σε ποιους τομείς μπορούμε να εντοπίσουμε την πραγματική επαναστατική αγροτική τεχνολογία, δεν θα ψάξουμε στην ρομποτική, την τηλεμετρία ή την παραγωγή εκτός εδάφους και σε πλήρως ελεγχόμενες συνθήκες.

Θα την βρούμε σε παράγοντες που επηρεάζουν τις βασικές παραμέτρους παραγωγής: έδαφος, περιβάλλον και γενετικό υπόβαθρο.

Ας αναφέρω μερικές από τις πραγματικά επαναστατικές έρευνες που γίνονται σήμερα ανά παράμετρο παραγωγής:

Έδαφος

Η συνεχής καλλιέργεια, λίπανση και άρδευση, σε βιομηχανικές συνθήκες, υποβαθμίζουν το αγροτικό έδαφος. Για να αντιμετωπισθεί αυτό κάποιες εταιρείες μελετούν και δημιουργούν πολυετή φυτά για να αντικαταστήσουν τα ετήσια: πολυετές σιτάρι, πολυετείς ηλίανθοι, πολυετής σόγια.

Οι πολυετείς αυτές καλλιέργειες μπορεί να διαρκούν 5-10 έτη και να δίνουν πολλά πλεονεκτήματα: διατήρηση και βελτίωση του αγροτικού εδάφους, λιγότερες εκπομπές CO₂, αντοχή στην ξηρασία κλπ

Άλλες έρευνες, εντοπίζουν μικροβιακούς πληθυσμούς που επιτρέπουν στις αγροτικές καλλιέργειες να αντιμετωπίζουν καλύτερα την ξηρασία και να προσλαμβάνουν με μεγαλύτερη απόδοση τα θρεπτικά συστατικά από τα εδάφη, αυξάνοντας την παραγωγή.

Περιβάλλον

Οι γεωπόνοι και οι κτηνίατροι, συνεχίζουν με εντατικούς ρυθμούς αυτό που έκαναν οι αγρότες από την απαρχή της γεωργίας; Την βελτίωση του γενετικού υποβάθρου των αγροτικών φυτών και ζώων ώστε να προσαρμόζονται καλύτερα στις συνθήκες του περιβάλλοντος.

Γενετικό Υπόβαθρο των Αγροτικών Φυτών και Ζώων.

Η συνεχής βελτίωση του γενετικού υποβάθρου των αγροτικών φυτών και ζώων, δεν αφορά μόνον την προσαρμοστικότητα στο περιβάλλον, αλλά και στα:

• Οργανοληπτικά Χαρακτηριστικά
• Διατροφική Ποιότητα
• Μετασυλλεκτικά Χαρακτηριστικά

Τις προηγούμενες δεκαετίες, ο στόχος των γενετιστών ήταν η αυξημένη παραγωγή καθώς και χαρακτηριστικά που ενδιέφεραν τους αγρότες.

Σήμερα, όμως, οι γενετιστές βελτιώνοντας τους σπόρους και τις φυλές των ζώων, πέρα από την αυξημένη παραγωγή, λαμβάνουν υπ’ όψιν και τους παραπάνω παράγοντες, που ενδιαφέρουν τον τελικό χρήστη, τον καταναλωτή, εκτός από τον αγρότη.

Πχ οι μοντέρνοι σπόροι λαχανικών δίνουν φυτά με πολύ εξελιγμένα χαρακτηριστικά ανθεκτικότητος σε ασθένειες, αυξημένης παραγωγής και μετασυλλεκτικής διατηρησιμότητας. Μπορείτε να βρείτε αρκετές σχετικές πληροφορίες σε αυτόν τον ιστότοπο.

Συμπέρασμα:

Την πραγματική, επαναστατική τεχνολογία στην αγροτική παραγωγή δεν θα την εντοπίσουμε στα φαντεζί μηχανήματα και αυτοματισμούς. Θα την εντοπίσουμε στην βελτίωση του γενετικού υποβάθρου των φυτών και ζώων, αλλά και στην αειφόρο διαχείριση του αγροτικού εδάφους.

Ο αγρότης που θέλει να είναι στην πρωτοπορία της τεχνολογίας, κυρίως θα προσπαθήσει να χρησιμοποιεί τους εξελιγμένους σπόρους φυτών, τις εξελιγμένες ποικιλίες δέντρων και τις φυλές ζώων. Οι αυτοματισμοί και η τηλεμετρία έχουν και αυτοί κάποιο νόημα αλλά πολύ πίσω από την σημασία των ποικιλιών και υβριδίων, φυτών και ζώων.

Τι πρέπει να κρατήσουμε από τα προηγούμενα;

Οι αγρότες που θέλουν να είναι πολύ προχωρημένοι στην αγροτική τεχνολογία της παραγωγής τους πρέπει να φροντίζουν ώστε το φυτικό τους κεφάλαιο (σπόροι, σπορόφυτα, δέντρα) και το ζωικό τους κεφάλαιο να είναι εξελιγμένο και προσαρμοσμένο στις εκάστοτε συνθήκες και να φροντίζουν για την αειφόρο διαχείρηση του αγροτικού τους εδάφους.

Περισσότερες πληροφορίες:

1. Σύγχρονη Τεχνολογία για την Διατροφή μας
2. Why soil is disappearing from farms
3. In Europe, climate change brings new crops, new ideas

4. The hidden hunger affecting billions

Από τα πιο δύσκολα προβλήματα ενός παραγωγού είναι ο καθορισμός της τιμής πώλησης της παραγωγής του. Θα μου πείτε, μα δεν την καθορίζει η αγορά; Ναι σίγουρα, αλλά και ο παραγωγός είναι τμήμα της αγοράς και έχει κάποιο περιθώριο να την επηρεάσει.

Για να μπορεί ο παραγωγός να καταλάβει την τιμή των προϊόντων του και να πάρει αποφάσεις είναι βασικό να γνωρίζει το κόστος του. Όταν σχεδιάζει τι να φυτεύσει, πρέπει να μπορεί να εκτιμήσει, με κάποιο περιθώριο σφάλματος, τι κόστος θα έχει η καλλιέργειά του.

Γνωρίζοντας το κόστος μας

Η εμπειρία από την αγορά δείχνει ότι συνηθισμένο πρόβλημα στους παραγωγούς είναι ότι δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να υπολογίσουν το κόστος τους. Ο υπολογισμός του κόστους δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει χωρίς χαρτί και μολύβι ή, καλύτερα, ένα υπολογιστικό φύλλο Excel. Σε άλλο άρθρο, θα παρουσιάσουμε το πώς μπορεί να γίνει αυτό.

Το κόστος χωρίζεται σε δύο τμήματα:

1. Μεταβλητό κόστος και
2. Πάγιο κόστος

Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε το σπάσιμο του κόστους σε μεταβλητό και πάγιο κόστος, για κάθε προϊόν που παράγουμε. Μόνον έτσι θα μπορέσουμε να πάρουμε σωστές αποφάσεις για το αν πρέπει να φυτεύσουμε το προϊόν καθώς και την ελάχιστη τιμή στην οποία πρέπει να πουλήσουμε.

Το μεταβλητό κόστος είναι αυτό που σχετίζεται άμεσα με το πόση έκταση ή πόσα φυτά καλλιεργούμε. Τα σπορόφυτα, τα λιπάσματα, το πετρέλαιο, φυτοφάρμακα, έξοδα συσκευασίας και μεταφορικά εξαρτώνται από την καλλιεργούμενη έκταση. Αν δεν καλλιεργήσουμε, τότε δεν θα πληρώσουμε για μεταβλητά έξοδα.

Αν οι τιμές που περιμένουμε να πουλήσουμε ένα προϊόν δεν είναι μεγαλύτερες από το μεταβλητό κόστος, δεν πρέπει να φυτέψουμε ή σπείρουμε. Όχι μόνον δεν θα πάρουμε χρήματα για τα άλλα μας έξοδα, αλλά θα χάσουμε ό,τι πληρώσουμε για φυτά, σπόρο, λιπάσματα κλπ.

Για να υπολογίσουμε το μεταβλητό κόστος πρέπει να προσθέσουμε όλα τα μεταβλητά έξοδα (σπορόφυτα, λιπάσματα κλπ), χωριστά για κάθε είδος και αυτά τα έξοδα να τα διαιρέσουμε, όχι με την παραγωγή που περιμένουμε να έχουμε, αλλά με την ποσότητα που περιμένουμε να πουλήσουμε.

Αν πχ θέλουμε να καλλιεργήσουμε 5 στρ. υπαίθριες τομάτες και υπολογίζουμε ότι θα έχουμε συνολικώς 7.000€ μεταβλητά έξοδα και περιμένουμε ότι θα πουλήσουμε 12.500 κιλά, τότε το μεταβλητό μας κόστος ανά κιλό θα είναι: 7.000€ / 12.500 kg = 0,56 €/kg.

Από την άλλη, υπάρχουν έξοδα που βαρύνουν τον παραγωγό είτε καλλιεργήσει 10 στρέμματα είτε καλλιεργήσει 100. Τέτοια είναι η απόσβεση των μηχανημάτων, ασφάλειες, η εισφορά του ΟΓΑ, το ενοίκιο του χωραφιού, το τηλέφωνο, οι δόσεις των δανείων κα. Αυτά τα λέμε πάγιο κόστος. Αν αυτό υπολογίζεται, στο παράδειγμά μας, στα 1.600€, θα έχουμε πάγια κόστη ανά κιλό: 1.600€ / 12.500 kg = 0,13 €/kg.

Έτσι το προϋπολογιζόμενο συνολικό κόστος θα είναι: 0,56€ + 0,13€ = 0,69€/kg.

Σε ποια τιμή να πουλήσουμε;

Το ιδανικό θα ήταν πωλήσουμε με μία τιμή που θα μας επιτρέψει να έχουμε ένα ικανοποιητικό κέρδος. Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Οι τιμές στην αγορά μπορεί να είναι πολύ χαμηλές. Τι κάνουμε;

1. Αν οι τιμές που περιμένουμε στην αγορά δεν αναμένεται να καλύψουν το μεταβλητό κόστος:

Σε αυτήν την περίπτωση, απλώς δεν φυτεύουμε. Αν έχουμε ήδη φυτεύσει, μπορεί να αποφασίσουμε να πουλήσουμε μόνον αν οι τιμές που επικρατούν είναι μεγαλύτερες από το κόστος συλλογής, συσκευασίας, μεταφοράς στην αγορά καθώς και τον ΦΠΑ (αν πωλούμε λιανική και η τιμή περιλαμβάνει τον ΦΠΑ). Ό,τι εισπράξουμε πάνω από τα προηγούμενα κόστη, θα πάει για να μας μειώσει την ζημιά.

2. Αν οι τιμές αναμένεται να καλύψουν και το πάγιο κόστος, αλλά να μη αφήσουν κέρδος:

Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να εκτιμήσουμε τις εναλλακτικές λύσεις: να φυτεύσουμε κάτι άλλο. Αν δεν μπορούμε να πάμε σε εναλλακτική λύση, προκειμένου να μη έχουμε έσοδα και τα πάγια έξοδα να τρέχουν, τότε συμφέρει να καλλιεργήσουμε, ώστε, τουλάχιστον, να καλύψουμε μερικώς τα πάγια κόστη.

Σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει ένας παραγωγός να σπάει τις τιμές της αγοράς. Μπορεί να ωφεληθεί προσωρινώς και να πουλήσει περισσότερο, αλλά, μεσοπρόθεσμα ζημιώνει όλους και τον εαυτό του. Η αγορά συνηθίζει σε χαμηλότερες τιμές.

Επίσης, ο χειρότερος τρόπος να πωλούμε τα προϊόντα μας είναι με το να τα πωλούμε επειδή είμαστε φθηνότεροι από τους άλλους. Πάντα υπάρχει κάτι φθηνότερο από το φθηνότερο και ονομάζεται τζάμπα.

Η στρατηγική της φθήνιας μπορεί να αποδώσει μόνον σε πάρα πολύ μεγάλες εταιρείες που είτε μπορούν να ζήσουν με κέρδη ακόμα και κάτω από 2% ή που επιλέγουν να χάσουν σε ένα προϊόν για να κερδίσουν σε άλλα.

Πώς να πετύχουμε μεγαλύτερη τιμή;

Ο παραγωγός έχει μερικά μέσα που του επιτρέπουν να επηρεάσει, σε έναν βαθμό, τις τιμές που πετυχαίνει στην αγορά. Προφανώς, κάθε παραγωγός έχει διαφορετικές δυνατότητες να αξιοποιήσει τα μέσα αυτά.

1. Προβολή – μάρκετινγκ

Ο παραγωγός πρέπει να βρει έναν τρόπο να προβάλλει τα προϊόντα του ώστε να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα στην αγορά. Δεν αρκεί να πουλά «καλές τομάτες». Όλοι πωλούν τέτοιες. Δεν θα πετύχει καλύτερη τιμή έτσι.

Ο καταναλωτής χρειάζεται μία καλή ιστορία για να πληρώσει παραπάνω. Μπορεί οι τομάτες να είναι ορεινές, οπότε ο καταναλωτής μπορεί να θέλει να αγοράσει ορεινές τομάτες για την καλύτερη γεύση τους. Ή μπορεί ο παραγωγός να προβάλλει τις τομάτες με την προέλευσή τους, πχ τομάτες Ευβοίας. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να πωλούνται τα προϊόντα ανώνυμα.

2. Τοποθέτηση στην αγορά

Πάντα, η τιμή εξαρτάται από το πόσο επιθυμητό στον καταναλωτή είναι το προϊόν. Όταν το προϊόν μας έχει μία ξεχωριστή ταυτότητα και δεν είναι ανώνυμο, τότε υπάρχουν διάφοροι τρόποι, εκτός από άμεση διαφήμιση για να τοποθετηθεί στην αγορά. Αυτό μπορεί να γίνει πχ βάζοντας έναν μάγειρα της TV να μαγειρέψει με τις «ορεινές τομάτες» μας ή μέσω των κοινωνικών δικτύων, Facebook, Twitter, όπου προωθούμε την ιδέα ότι οι «ορεινές τομάτες» είναι ξεχωριστές. Θα δούμε ότι θα βρεθούν καταναλωτές που θα θέλουν να πληρώσουν λίγο παραπάνω για να τις αγοράσουν.

3. Συνεταιριστική πώληση

Αν ο παραγωγός συνενωθεί με άλλους και έτσι διαθέτουν μεγαλύτερες ποσότητες στην αγορά, θα μπορέσει να πετύχει καλύτερες τιμές. Ένας συνεταιρισμός ή μία ομάδα παραγωγών και καλύτερη διαπραγματευτική ικανότητα έχουν απέναντι στα σουπερμάρκετ ή το χονδρεμπόριο, αλλά και μεγαλύτερες δυνατότητες έχουν για προβολή, μάρκετινγκ, αλλά και τοποθέτηση των προϊόντων. Σε κάθε περίπτωση, μπορούν να πετύχουν καλύτερες τιμές σε μέσο όρο.

Σε επόμενα άρθρα, θα μιλήσουμε εκτενέστερα για τεχνικές μάρκετινγκ, προωθήσεως και τοποθετήσεως προϊόντων που έχει στην διάθεσή του ο μικρός και μεσαίος παραγωγός.

• Να είστε συνεπείς. Κρατάτε τις συμφωνίες σας πάντα και με κάθε θυσία.
• Προσπαθείτε να έχετε σταθερή ποιότητα. Αν για κάποιο λόγο η ποιότητά σας πέσει, πουλήστε σαν Β’ ποιότητα ή ανώνυμα. Σε όσους ζητούν τα επώνυμα κηπευτικά σας, καλύτερα να πείτε ότι είχατε πρόβλημα παραγωγής, παρά να τους δώσετε β’ ποιότητα.
• Μία συσκευασία πρέπει πάντα να έχει ομοιόμορφα προϊόντα. Τα κόλπα του παρελθόντος, η πάνω σειρά μεγάλες τομάτες και η κάτω μικρή, δεν αποδίδουν.
• Μη υπόσχεσθε όταν δεν μπορείτε να ανταποκριθείτε, είτε ποσοτικώς είτε χρονικώς.
• Πουλάτε επωνύμως: δεν φτάνει να σας ξέρει ο χονδρέμπορος. Πρέπει να σας μάθουν πολύ περισσότεροι. Φτιάξτε λογότυπο, τυπώστε συσκευασίες. Όταν η επιχείρησή σας μεγαλώσει, θα χρειασθεί να διαφημιστείτε.
• Πουλάτε συσκευασμένα. Μπορεί οι συσκευασίες να είναι ακριβές, αλλά δεν θα σας γνωρίσουν νέοι πελάτες αν δεν μπορούν να δουν ποιανού είναι τα προϊόντα και να βρουν τρόπο επικοινωνίας.
• Δώστε στους πιθανούς πελάτες περισσότερους τρόπους επικοινωνίας: ένα τηλέφωνο δεν φθάνει! Χρειάζεται και email και ιστότοπος στο Διαδίκτυο. Είναι πολύ φθηνότερα από ό,τι νομίζετε!
• Όταν επικοινωνήσει μαζί σας ένας πελάτης ανταποκριθείτε αμέσως! Σηκώστε το τηλέφωνο και μιλήστε. Απαντήστε στο email μέσα σε 48 το πολύ ώρες. Δείχνει σοβαρότητα και επαγγελματισμό.* Δικτυωθείτε!

• Ρωτήστε τους πελάτες σας τι θέλουν! Αν πουλάτε στην λαϊκή, πιάστε κουβέντα μαζί τους. Αν πουλάτε στην Κεντρική Αγορά ή σε Super Market, γνωρίστε τους υπευθύνους και ρωτήστε.
• Να είστε προσεκτικοί όταν θέλετε να καλλιεργήσετε λαχανικά με μικρότερη συνολική ζήτηση, πχ ραντίτσιο. Αν καλλιεργήσουν ραντίτσιο και άλλοι 50 παραγωγοί σ’ όλη την Ελλάδα, μπορεί να κορεσθεί η αγορά και να μη μπορείτε να πουλήσετε.
• Η αγορά απορροφά, ακόμα και σε δύσκολους καιρούς την άριστη ποιότητα.
• Πάρτε υπ’ όψιν τις απαιτήσεις των καταναλωτών! Την δεκαετία του 90 και μετά, οι παραγωγοί άρχισαν να καλλιεργούν τα υβρίδια και ποικιλίες της μόδας, με μόνο κριτήριο τη δικιά τους ευκολία. Δεν έπαιρναν υπ’ όψιν τις ανάγκες των καταναλωτών. Ναι, εκείνο το υβρίδιο λάχανου κρατάει στο χωράφι 3 μήνες και το πουλάς όταν έχει ζήτηση, ενώ το ντόπιο στις 15 μέρες σκάει, αλλά το υβρίδιο είναι σκληρό σαν πέτρα, κατάλληλο για την Γερμανία όπου το τρώνε μαγειρευμένο ή ζυμωμένο. Για τους Έλληνες, που τρώμε φρέσκια σαλάτα είναι τελείως ακατάλληλο!
• Σκεφτείτε τις παλαιότερες ποικιλίες και υβρίδια: Έχουν την νοστιμιά και το άρωμα που εμπόδιζαν τις εισαγωγές από την Ευρώπη. Σήμερα καλλιεργούμε τις ίδιες ποικιλίες με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Δεν διαφοροποιούμε την παραγωγή μας, ενώ δεν έχουμε τα μέσα να την προωθήσουμε όπως οι ανταγωνιστές. Συνηθίσαμε τους καταναλωτές στην πλαστική γεύση, διότι μας βολεύει στην παραγωγή και χάσαμε την αγορά!
• Σκεφτείτε σαν να είστε ο τελικός καταναλωτής και προσπαθήστε να βρείτε έναν ή περισσότερους λόγους που θα αγόραζε από σας και όχι από τον ανταγωνιστή. Μη χρησιμοποιήσετε σαν κριτήριο την τιμή. Όταν κάποιος προσπαθεί να πουλήσει με το επιχείρημα ότι είναι φθηνότερος, είναι σαν να ομολογεί ότι η ποιότητά του είναι μέτρια αν όχι κακή. Αν δεν βρείτε επιχειρήματα, πρέπει να τα σκεφτείτε όλα από την αρχή!
• Μη καλλιεργείτε κάτι απλώς διότι αρέσει σε σας! Αυτό κάντε το στον κήπο του σπιτιού σας. Στον επαγγελματικό λαχανόκηπο θα καλλιεργείτε αυτά που αρέσουν στην αγορά. Δεν είναι η δικιά σας γεύση κριτήριο. Δώστε να δοκιμάσουν όσοι περισσότεροι γίνεται. Από εκεί θα μάθετε!

Και, τέλος, συνεργασθείτε! Συνεργαζόμενοι με άλλους μικρούς ή μεγαλύτερους παραγωγούς ομοειδών προϊόντων και πωλώντας από κοινού, θα μπορέσετε να δημιουργήσετε ένα όνομα στην αγορά (εμπορικό σήμα) ή μια τοπική ταυτότητα (πχ τομάτες Βελίνας) που θα αυξήσει την ζήτηση για τα προϊόντα σας και τις τιμές που πετυχαίνετε. Στην Ελλάδα, δεν έχουμε κουλτούρα συνεργασιών, αλλά πρέπει να μάθουμε!

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους ένας άτσαλος ή κακός ή δυσαρεστημένος εργάτης μπορεί να σας καταστρέψει την παραγωγή ή έστω να κάνει ζημιά. Για παράδειγμα:

• Στο φύτεμα, μπορεί απλώς να τοποθετεί τα φυτά στο χώμα, μη φέρνοντας τις ρίζες σε επαφή με αυτό με αποτέλεσμα πχ 15% αποτυχία στη φύτευση: 15% απώλεια τζίρου από την πρώτη στιγμή! (κι εσείς εύκολα θα ρίξετε το φταίξιμο στα σπορόφυτα…)
• Να αδιαφορεί για προβλήματα που βλέπει και να μη τα αναφέρει και εσείς να το πάρετε είδηση όταν είναι αργά.
• Στη συλλογή, να χειρίζεται άγαρμπα τη σοδειά, με αποτέλεσμα τα λαχανικά σας να έχουν μικρή διατηρησιμότητα. Οι έμποροι αποφεύγουν να αγοράζουν λαχανικά που χαλάνε πριν προλάβουν να τα πουλήσουν…

Η εμπειρία δείχνει ότι ο καλύτερος αγροτικός εργάτης μπορεί να είναι 4 έως 8 φορές πιο αποδοτικός από τον χειρότερο.

Σαν εργοδότες, πρέπει να σας ενδιαφέρει όχι μόνον η απόδοση των εργατών, αλλά και οι ανάγκες τους. Η σχέση της αποδόσεώς των με την κερδοφορία του λαχανόκηπού σας είναι τελείως φανερή. Όμως και το ενδιαφέρον σας για τις ανάγκες των εργατών είναι ζωτικό για την κερδοφόρα λειτουργία της επιχειρήσεώς σας. Να έχετε υπ’ όψιν σας τα εξής:

• Οι εργαζόμενοι επιθυμούν και εκτιμούν τον σεβασμό και την αξιοπρεπή μεταχείριση. Ο αγροτικός εργάτης έχει ανάγκη να γνωρίζει ότι η δουλειά του είναι σημαντική για τον εργοδότη του.
• Στους εργαζόμενους αρέσει να νοιώθουν ότι ανήκουν και είναι τμήμα της επιχειρήσεώς σας, του λαχανόκηπού σας. Θέλουν να νοιώθουν μέλη μιας επιτυχημένης ομάδας. Μία εβδομαδιαία ωριαία συνάντηση, όπου αναλύεται η πορεία του λαχανόκηπου, θα επιτύχει πολλά!
• Οι πιο πολλοί εργαζόμενοι θέλουν κάθε ευκαιρία να εξελιχθούν.Πρέπει να τους παρέχετε ευκαιρίες για γνώση και εξέλιξη. Αυτό θα γίνει είτε με τη συμμετοχή τους σε σεμινάρια, αν υπάρχουν στην περιοχή σας, είτε με συναντήσεις με τους τεχνικούς συμβούλους σας, όπου ενημερώνονται για τεχνικά θέματα.
• Οι εργαζόμενοι πάντα ανταποκρίνονται σε καλή εποπτεία. Η εποπτεία πρέπει να παρέχει σαφείς και απλές εξηγήσειςκαι να είναι σε φιλικό κλίμα. Αν δείτε εργοδηγό ή αφεντικό να φωνάζει, τότε έχει χάσει το παιχνίδι. Δεν φωνάζεις ποτέ σε έναν εργαζόμενο: τον βοηθάς να κάνει σωστά την δουλειά του ή, αν αυτό είναι ανέφικτο, τον απολύεις. Φροντίστε να έχετε 1 εργοδηγό ανά 5-6 εργάτες. Ο εργοδηγός μπορεί να είστε εσείς ο ίδιος ή ένα μέλος της οικογενείας σε πολύ μικρές επιχειρήσεις ή ένας εργάτης που ξέρει πολύ καλά την δουλειά και ξέρει να διευθύνει τους άλλους.
• Οι εργαζόμενοι επιθυμούν την αναγνώριση. Λίγα καλά λόγια, ειδικώς μπροστά σε άλλους εργαζόμενους μπορούν να βοηθήσουν την απόδοση καλύτερα και από μία αύξηση του μισθού.

Μερικές συμβουλές για καλή απόδοση των εργατών σας:

• Επιλέξατε με προσοχή τους εργάτες σας. Πρέπει να έχουν καλή υγεία, να είναι νέοι και δυνατοί και να μη πίνουν τα βράδια. Προσλάβατε λίγο περισσότερους στην αρχή και κρατήστε τους καλύτερους.
• Πρέπει να δημιουργήσετε μακροχρόνια σχέση, τουλάχιστον με την βασική ομάδα εργατών. Γι αυτό προτιμήσατε όσους έχουν οικογένεια: είναι πολύ πιο αξιόπιστοι οι εργάτες με οικογένεια! Αν χάσουν την δουλειά τους έχουν πολλά να χάσουν. Οι μόνοι τους, δεν χάνουν πολλά: κάπου αλλού θα βρουν δουλειά…
• Η διαρρύθμιση του αγρού και των χώρων παραγωγής θα επηρεάσει τον αριθμό των εργατών που απαιτούνται.Αφήνοντας αρκετό χώρο ανάμεσα στις καλλιέργειες, διευκολύνονται οι εργασίες όπως το ράντισμα ή η συλλογή και έτσι χρειάζεσθε λιγότερους εργάτες. Αν γεμίσετε όλο το χωράφι με φυτά και δυσκολεύεται η πρόσβαση των εργατών, αλλά και των φορτηγών και μηχανημάτων, οι εργασίες θα γίνονται πιο αργά και θα χρειάζεστε περισσότερο προσωπικό.
• Τα κατάλληλα μικρά εργαλεία μειώνουν σημαντικώς τον αριθμό των εργατών που απαιτούνται.
• Τα εργαλεία της δουλειάς πρέπει να είναι στρατηγικά κατανεμημένα στο χωράφι (πχ. περισσότερες αποθήκες). Δεν θέλετε να πληρώνετε τους εργάτες σας για να κάνουν βόλτες μπρος – πίσω για να φέρουν ένα εργαλείο.
• Προγραμματίστε διαλείμματα, πέρα από το διάλειμμα για φαγητό. 2-3 διαλείμματα των 10 – 15 λεπτών αυξάνουν πολύ την απόδοση!
• Οι εργάτες χρειάζονται κάποιον προσωπικό χρόνο για ξεκούραση κάθε μέρα. Μη περιμένετε σωστή δουλειά και απόδοση από κάποιον που εργάζεται 12 ή 14 ώρες την ημέρα κάθε μέρα…

Αναδημοσιεύεται από τον Λαχανόκηπο

Μη απελπίζεστε. Οι μεγάλες και αυτόματες μηχανές είναι εντυπωσιακές και οι δημοσιογράφοι πάντα θα τις παρουσιάζουν, καθώς κερδίζουν δημοσιότητα. Δεν έχουν εμπειρία από παραγωγή και αυτό που τους ενδιαφέρει είναι τα κλικ στους ιστότοπούς τους ή οι πωλήσεις των περιοδικών και εφημερίδων.

Δεν θέλω να σας φάω τον χρόνο προσπαθώντας να σας πείσω ότι το μέλλον δεν είναι μόνον μηχανήματα και τεράστια κτήματα. Σε πολύ πιο εξελιγμένες χώρες, με τεράστια χωράφια κι εκεί μέλλον δεν έχουν μόνον αυτά. Στις ΗΠΑ, πολλοί, μα πολλοί αγρότες ζουν από μικρές εκτάσεις, λίγα στρέμματα. Υπάρχουν αγρότες που ζουν καλά με 4 έως 16 στρέμματα.

Όσο αναπτύσσεται μία χώρα, τόσο καλύτερο μέλλον έχουν οι μικρές μονάδες. Οι καταναλωτές αρχίζουν να δίνουν προτεραιότητα στην ποιότητα και όχι στις τιμές. Η άμεση επαφή με τον παραγωγό τους δίνει εμπιστοσύνη στα προϊόντα και φρεσκάδα.

Πρόκειται για ένα μοντέλο παραγωγής που ταιριάζει κοντά στις πόλεις και κοντά στους καταναλωτές, όπως πχ στα νησιά μας. Δεν είναι μοντέλο κατάλληλο για ένα κτήμα στο τέρμα του πουθενά. Τα παρακάτω ισχύουν όταν είστε κοντά στους πελάτες σας.

Βεβαίως, όταν πας να ζήσεις από μικρά χωράφια, πρέπει οι καλλιέργειές σου να είναι πολύ μα πολύ αποτελεσματικές. Είναι απαραίτητο πριν την καλλιέργεια να έχει προηγηθεί πολύ σκέψη και μελέτη. Βασικές ερωτήσεις στις οποίες πρέπει να απαντήσει ο παραγωγός είναι:

1. Τι είδη ζητάει η τοπική αγορά, καταναλωτές, αλλά και εστιατόρια; Στα τουριστικά νησιά, είναι σημαντικότερο το τι θέλουν τα εστιατόρια, παρά οι καταναλωτές. Βρείτε τους σεφ (άντε ιδιοκτήτες) και ρωτήστε τους τι αγοράζουν και τι δεν βρίσκουν.
2. Ποια από αυτά τα είδη παράγονται σε μικρό διάστημα; Ψάξτε για είδη που σας δίνουν απόδοση σε 30 – 60 ημέρες, από την στιγμή που θα μπουν στο χωράφι.
3. Ποια έχουν την μεγαλύτερη απόδοση ανά τετραγωνικό μέτρο; Στην αρχή, δείτε ποια είδη έχουν μεγαλύτερη αξία παραγωγής. Όταν είστε πιο έμπειροι, στοχεύετε στα είδη που δίνουν το μεγαλύτερο μικτό κέρδος.
4. Ποια είδη μπορείτε να βάλετε στο χωράφι τις περισσότερες φορές κάθε χρόνο;

Στον ακόλουθο πίνακα, βλέπετε είδη που προτείνουμε για καλλιέργεια και είδη που καλό είναι να αποφεύγετε αν έχετε μικρό περιβόλι:

Όταν προσδιορίσετε αυτά τα είδη που θα καλλιεργήσετε, θα πρέπει να προγραμματίσετε την παραγωγή έτσι ώστε και να έχετε τις μεγαλύτερες δυνατόν αποδόσεις, αλλά και να βελτιστοποιήσετε το βασικότερό σας κόστος, που συνήθως είναι η εργασία.

Βελτιστοποίηση παραγωγής

Με την εμπειρία σας, αλλά και την εμπειρία των άλλων παραγωγών της περιοχής, επιλέγετε, σε συνεργασία με τον τεχνικό σας σύμβουλο (γεωπόνο) τις πιο αποδοτικές ποικιλίες για την περιοχή σας και την εποχή που παράγετε.

Σχεδιάζετε, επί χάρτου, την αμειψισπορά. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα, που από την εμπειρία μου, δεν του δίνουν σημασία οι παραγωγοί.

Στα πλαίσια του δυνατού, απολυμαίνετε, τουλάχιστον μία φορά στα 4 χρόνια, το έδαφος, δηλαδή, κάθε χρόνο απολυμαίνετε το ¼ του κτήματός σας.

Χρησιμοποιήστε μαύρη εδαφοκάλυψη για να εξουδετερώσετε τα ζιζάνια.

Λίπασμα, πότισμα, φυτοπροστασία, δεν είναι θέματα του παρόντος. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι αν απολυμαίνετε, κάνετε αμειψισπορά και επιλέγετε καλλιέργειες που αποδίδουν σε 30-50 μέρες, έχετε πολύ λιγότερες ανάγκες για φυτοφάρμακα ή εντομοκτόνα.

Βελτιστοποίηση Εργασίας

Η εργασία είναι το μεγαλύτερό σας κόστος, αν υπολογίσετε και την προσωπική σας εργασία.

Ειδικώς στα μικρά περιβόλια, αυτός είναι ο λάθος τρόπος! Δεν λέω να πληρώνετε βασιλικούς μισθούς, αλλά οι 2-3 εργάτες που έχετε πρέπει να πληρώνονται ικανοποιητικά για να μπορείτε να περιμένετε απόδοση και ενδιαφέρον.

Όμως, τα σημαντικότερα βήματα για την μείωση του εργατικού σας κόστους είναι στα χέρια σας! Ο τρόπος που θα οργανώσετε την δουλειά μπορεί να διπλασιάσει εύκολα τις ανάγκες σε εργάτες, άρα και κόστος.

Διαρρυθμίστε το περιβόλι έτσι ώστε η δουλειά να είναι όσο πιο εύκολη και ξεκούραστη γίνεται:

• Αφήστε ευρύχωρους διαδρόμους για να περνούν άνετα οι εργάτες και να υπάρχει χώρος για τον εξοπλισμό που κουβαλούν μαζί, όπως και για τις κλούβες που βάζουν την σοδειά.
• Προβλέψτε χώρο αναπαύσεως με σκιά κοντά.
• Προβλέψτε πόσιμο νερό κοντά. Να μη πηγαινοέρχονται μεγάλες αποστάσεις για να πιουν νερό.
• Δώστε στο προσωπικό 2-3 φορές την ημέρα από ένα σνακ με αρκετές θερμίδες, αλλά μικρό μέγεθος, όπως σοκολάτα ή κρουασάν.
• Φροντίστε να έχετε πλήρη σειρά μικροεργαλείων, μηχανικών ή χειρός για όλες τις δουλειές, όπως:

o   Σκαπτικά μεγάλα και μικρά

o   Σπαρτικές χειρός

o   Μικροεργαλεία εξειδικευμένα για κάθε περίσταση

o   Συλλεκτικές μηχανές και εξοπλισμό

o   Κατάλληλα καρότσια για να μεταφέρουν εύκολα την σοδειά.

o   Εξοπλισμό και μικροεργαλεία που διευκολύνουν το πλύσιμο και την συσκευασία της σοδειάς

• Αποκτήστε ψυκτικό θάλαμο. Ο ψυκτικός θάλαμος, πέρα από την βελτίωση της ποιότητας και διατηρησιμότητας της παραγωγής, επιτρέπει να κανονίζετε με χρονική άνεση τις εργασίες του περιβολιού.

Είναι δύσκολο να υπερβάλλω πόσο τα παραπάνω ρίχνουν το κόστος παραγωγής! Μία πλήρης σειρά απαραίτητων εργαλείων μπορεί να λιγοστέψει την ανάγκη για εργάτες κατά έναν ή δύο, στοιχίζοντας πολύ λιγότερο από ό,τι ένας εργάτης για ένα χρόνο.

Πωλήσεις

Δεν είναι μόνον οι μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις που έχουν πλεονεκτήματα, είναι και τα μικρά περιβόλια. Ειδικότερα, στην επαφή με τον καταναλωτή, ο μικρός παραγωγός μπορεί να έχει πολύ μεγάλο πλεονέκτημα.

Ο μικρός παραγωγός έχει λίγους πελάτες και, έτσι, γι’ αυτόν ο κάθε πελάτης είναι πολύτιμος. Δείξτε το αυτό μιλώντας ελεύθερα μαζί του, ρωτώντας τον για την άποψή του, τι θέλει και δεν βρίσκει, τι παράπονα έχει.

Οι μεγάλοι παραγωγοί ή τα Super Markets δεν μπορούν να το κάνουν αυτό. Ακόμα και αν έχουν προσλάβει πολλούς πωλητές, αυτοί δεν έχουν αρμοδιότητα να αποφασίζουν. Το πολύ θα υποσχεθούν να μεταφέρουν το παράπονο ή την επιθυμία. Δεν μπορούν να γνωρίζουν αν θα γίνει αποδεκτό. Εσείς μπορείτε αμέσως να λύσετε το θέμα, καθώς εσείς είστε αυτός που αποφασίζει.

Μιλήστε με τους πελάτες σας για να τους παρουσιάσετε πώς παράγετε, πόση προσοχή δίνετε στα φάρμακα η την λίπανση. Καλέστε τους να έρθουν στο χωράφι να δουν την παραγωγή! Έτσι, θα τους δέσετε μαζί σας. Όταν σας βλέπουν στην λαϊκή οι καταναλωτές, όταν επισκέπτεστε το εστιατόριο πρέπει ο πελάτης σας να σας βλέπει σαν έναν γνωστό ή καλύτερα σαν φίλο.

Ενημερωθείτε

Τέλος, είναι σημαντικό να ενημερώνεστε για τα επιχειρηματικά θέματα που αφορούν το περιβόλι σας, όσο μικρό κι αν είναι.

Σε αυτό σίγουρα φταίει το ότι στις Γεωπονικές μας σχολές τα επιχειρηματικά θέματα είναι υποβαθμισμένα και, σαν συνέπεια, οι φυσικοί τεχνικοί σύμβουλοι των αγροτών τα υποβαθμίζουν και αυτοί.

Στον ιστότοπο του Λαχανόκηπου υπάρχουν πολλά επιχειρηματικά θέματα γραμμένα σε απλή γλώσσα. Επισκεφθείτε τον!